Βελτιώνει τη μνήμη η φωσφατιδυλοσερίνη;

Η μνήμη είναι το πεδίο όπου η φωσφατιδυλοσερίνη (PS) έχει μελετηθεί για το μεγαλύτερο χρονικό διάστημα – και εκεί όπου τα αποτελέσματα εξαρτώνται περισσότερο από το ποια εκδοχή της δοκιμάστηκε.

Αν ακούτε για πρώτη φορά τη φωσφατιδυλοσερίνη, στο προηγούμενο άρθρο μας αναλύουμε λεπτομερώς τι ακριβώς είναι και πώς λειτουργεί στον οργανισμό: Τι είναι η φωσφατιδυλοσερίνη και ποιος είναι ο ρόλος της;

Τι δείχνει το σύνολο των επιστημονικών ερευνών

AΜια συστηματική ανασκόπηση του 2022 σε πέντε τυχαιοποιημένες κλινικές δοκιμές σε ενήλικες άνω των 65 ετών κατέγραψε ένα μικρό αλλά στατιστικά σημαντικό όφελος για τη μνήμη (1). Ωστόσο, δεν διαπιστώθηκε επίδραση στην ικανότητα διαχείρισης καθημερινών δραστηριοτήτων, ούτε αναφέρθηκαν ανεπιθύμητες ενέργειες.

Σε τέσσερις από τις πέντε κλινικές δοκιμές χρησιμοποιήθηκε PS βοοειδούς προέλευσης από εγκέφαλο αγελάδας. Στην πέμπτη χρησιμοποιήθηκε θαλάσσιο PS που παρέχει τα ωμέγα-3 λιπαρά οξέα DHA και EPA. Αυτή η διάκριση ισχύει για όλα τα παρακάτω.

Φωσφατιδυλοσερίνη από βοοειδή: Οι πρώτες κλινικές δοκιμές

Οι μελέτες που έκαναν τη PS γνωστή διεξήχθησαν στα τέλη της δεκαετίας του 1980 και στις αρχές της δεκαετίας του 1990, και χρησιμοποίησαν PS που είχε εξαχθεί από εγκέφαλο αγελάδας. Σε τρεις διπλά τυφλές, ελεγχόμενες με εικονικό φάρμακο δοκιμές χορηγήθηκαν 300 mg ημερησίως σε ηλικιωμένους με ηλικιακή έκπτωση της μνήμης και των γνωστικών λειτουργιών, και και οι τρεις ανέφεραν σημαντικές βελτιώσεις, όπως καταγράφηκε σε μεταγενέστερη ανασκόπηση της Αμερικανικής Υπηρεσίας Τροφίμων και Φαρμάκων (FDA) (2). Αυτά τα αποτελέσματα αποτελούν τον λόγο για τον οποίο η FDA ενέκρινε έναν περιορισμένο ισχυρισμό για την PS και τη γνωστική δυσλειτουργία, αναγνωρίζοντας παράλληλα ότι τα επιστημονικά στοιχεία που τον υποστηρίζουν είναι πολύ περιορισμένα (2).

Στη συνέχεια, όμως, αυτή η πηγή εξαφανίστηκε. Η PS από βοοειδή αποσύρθηκε οριστικά λόγω του κινδύνου μετάδοσης πριόν (prions) – των ελαττωματικών πρωτεϊνών που προκαλούν τη νόσο των "τρελών αγελάδων" (3) – και οι κατασκευαστές στράφηκαν σε φυτικές πηγές.

Φυτική και θαλάσσια φωσφατιδυλοσερίνη: Οι σύγχρονες κλινικές δοκιμές

Τα αποτελέσματα των σύγχρονων ερευνών είναι πιο μικτά. Μια κλινική δοκιμή με PS εμπλουτισμένη με ωμέγα-3, στην οποία συμμετείχαν 157 ηλικιωμένοι με παράπονα μνήμης, έδειξε βελτίωση στην άμεση λεκτική ανάκληση σε σύγκριση με το εικονικό φάρμακο (4).

Η φυτική PS από μόνη της έχει δοκιμαστεί τρεις φορές σε ανθρώπους χωρίς διάγνωση άνοιας, χωρίς να δώσει κάποιο σαφές αποτέλεσμα. Μια κλινική δοκιμή σε ηλικιωμένους με δόσεις των 300 και 600 mg δεν διαπίστωσε καμία διαφορά σε καμία μέτρηση (5). Δύο άλλες μελέτες, μία σε ηλικιωμένους και μία σε υγιή παιδιά, δεν έδειξαν καμία γενική διαφορά σε σχέση με το εικονικό φάρμακο, αν και κατέγραψαν βελτίωση σε μία μόνο μέτρηση μνήμης σε μια υποομάδα συμμετεχόντων με χαμηλότερες αρχικές επιδόσεις (6,7).

Η PS έχει επίσης δοκιμαστεί στο πλαίσιο φορμουλών με πολλαπλά συστατικά. Μία από αυτές συνδύαζε 63 mg PS με φυτικά ωμέγα-3, ginkgo και βιταμίνες Β, όμως η στατιστική ανάλυση απέδωσε περίπου το 20% της βελτίωσης της μνήμης στα ωμέγα-3 και όχι στην PS (8). Μια άλλη φόρμουλα συνδύαζε 200 mg PS με 1.600 mg L-θρεονικού μαγνησίου και τρεις βιταμίνες (9).

Γιατί έχει σημασία η πηγή προέλευσης της φωσφατιδυλοσερίνης

Τα σκευάσματα που κατάφεραν να βελτιώσουν τη μνήμη έχουν ένα κοινό χαρακτηριστικό: ήταν ενισχυμένα με ωμέγα-3 λιπαρά οξέα. Η PS από βοοειδή τα περιέχει φυσικά στη σύνθεσή της, ενώ η εμπλουτισμένη εκδοχή σχεδιάστηκε ακριβώς για να τα παρέχει. Αντίθετα, η φυτικής προέλευσης PS δεν περιέχει καθόλου ωμέγα-3. Το κατά πόσο αυτή η διαφορά εξηγεί τη διακύμανση στα αποτελέσματα, δεν έχει ακόμη ελεγχθεί κλινικά.

Συμπέρασμα

Όσον αφορά τη μνήμη, η μορφή του σκευάσματος παίζει μεγαλύτερο ρόλο από τη δοσολογία. Τα πιο ξεκάθαρα αποτελέσματα προήλθαν από τη PS βοοειδών, η οποία δεν είναι πλέον διαθέσιμη, καθώς και από την PS που περιέχει ωμέγα-3 λιπαρά οξέα μακράς αλύσου. Αντίθετα, η φυτικής προέλευσης PS από μόνη της δεν έχει καταφέρει μέχρι στιγμής να δείξει μια σταθερή και ξεκάθαρη διαφοροποίηση σε σχέση με το εικονικό φάρμακο.

Οι πρακτικές λεπτομέρειες είναι πιο ξεκάθαρες. Κάθε κλινική δοκιμή προέβλεπε την καθημερινή χορήγηση PS για εβδομάδες ή μήνες προτού αξιολογηθεί το οτιδήποτε, και όσες διαπίστωσαν όφελος χρησιμοποίησαν δόση 300 mg την ημέρα. Μεγαλύτερες δόσεις που δοκιμάστηκαν δεν απέδωσαν καλύτερα αποτελέσματα, ενώ η PS παρέμεινε ιδιαίτερα ανεκτή καθ' όλη τη διάρκεια των μελετών (10).

Το συμπλήρωμα φωσφατιδυλοσερίνης της Augment Life παρέχει ένα σύμπλεγμα φωσφατιδυλοσερίνης 400 mg, το οποίο προσφέρει 200 mg PS ανά κάψουλα, και λαμβάνεται μαζί με το φαγητό.

Διαβάστε περισσότερα: Βοηθά η φωσφατιδυλοσερίνη στο στρες και τη συγκέντρωση; και Γιατί χειροτερεύει η μνήμη μου; Τι σχέση έχουν ο BDNF και η Klotho και Επηρεάζει η ρεσβερατρόλη τη μνήμη και τη λειτουργία του ιππόκαμπου

Βιβλιογραφικές πηγές

1. Kang EY, Cui F, Kim HK, Nawaz H, Kang S, Kim H, Jang J, Go GW. Effect of phosphatidylserine on cognitive function in the elderly: a systematic review and meta-analysis. Korean J Food Sci Technol. 2022;54(1):52-8. https://doi.org/10.9721/KJFST.2022.54.1.52
2. U.S. Food and Drug Administration. Letter updating the phosphatidylserine and cognitive function and dementia qualified health claim. 24 November 2004. Listed under Qualified Health Claims: Letters of Enforcement Discretion. https://www.fda.gov/food/nutrition-food-labeling-and-critical-foods/qualified-health-claims-letters-enforcement-discretion
3. Kingsley M. Effects of phosphatidylserine supplementation on exercising humans. Sports Med. 2006;36(8):657-69. https://doi.org/10.2165/00007256-200636080-00003
4. Vakhapova V, Cohen T, Richter Y, Herzog Y, Korczyn AD. Phosphatidylserine containing omega-3 fatty acids may improve memory abilities in non-demented elderly with memory complaints: a double-blind placebo-controlled trial. Dement Geriatr Cogn Disord. 2010;29(5):467-74. https://doi.org/10.1159/000310330
5. Jorissen BL, Brouns F, Van Boxtel MP, Ponds RW, Verhey FR, Jolles J, Riedel WJ. The influence of soy-derived phosphatidylserine on cognition in age-associated memory impairment. Nutr Neurosci. 2001;4(2):121-34. https://doi.org/10.1080/1028415x.2001.11747356
6. Kato-Kataoka A, Sakai M, Ebina R, Nonaka C, Asano T, Miyamori T. Soybean-derived phosphatidylserine improves memory function of the elderly Japanese subjects with memory complaints. J Clin Biochem Nutr. 2010;47(3):246-55. https://doi.org/10.3164/jcbn.10-62
7. Friling M, Jackson PA, Kennedy D, Dodd F, Smith E, Lavie A, Lopresti A, Ivanir E, Jalanka J. The cognitive effects of supplementation with sunflower phosphatidyl serine in healthy children aged 8 to 12 years: a randomized controlled trial. Nutr J. 2026;25:3. https://doi.org/10.1186/s12937-025-01264-9
8. Duan H, Xu N, Yang T, et al. Effects of a food supplement containing phosphatidylserine on cognitive function in Chinese older adults with mild cognitive impairment: a randomized double-blind, placebo-controlled trial. J Affect Disord. 2025;369:35-42. https://doi.org/10.1016/j.jad.2024.09.131
9. Zhang C, Hu Q, Li S, et al. A Magtein (magnesium L-threonate)-based formula improves brain cognitive functions in healthy Chinese adults. Nutrients. 2022;14(24):5235. https://doi.org/10.3390/nu14245235
10. Hussain M, Khan I, Chaudhary MN, et al. Phosphatidylserine: a comprehensive overview of synthesis, metabolism, and nutrition. Chem Phys Lipids. 2024;264:105422. https://doi.org/10.1016/j.chemphyslip.2024.105422