Close-up of a red-orange spotted salmon trout flank, a natural source of astaxanthin

Τι είναι η ασταξανθίνη;

Η ασταξανθίνη είναι μία από τις χρωστικές ουσίες που κρύβονται πίσω από το βαθύ ροζ-κόκκινο χρώμα του σολομού, της γαρίδας και των φτερών του φλαμίνγκο. Ανήκει σε μια οικογένεια φυσικών χρωστικών που ονομάζονται καροτενοειδή – την ίδια οικογένεια με τη βήτα -καροτίνη – αλλά το σχήμα της την κάνει να ξεχωρίζει. Το μόριό της είναι αρκετά μακρύ ώστε να διαπερνά ολόκληρη τη μεμβράνη που περιβάλλει το κύτταρο, με τις δύο άκρες της να απλώνονται στο υγρό περιβάλλον και από τις δύο πλευρές.

Η βιταμίνη C δρα στα υγρά μέρη του σώματός σου και η βιταμίνη E κάθεται μέσα στην ίδια τη λιπαρή μεμβράνη των κυττάρων. Η ασταξανθίνη έρχεται να γεφυρώσει αυτά τα δύο. Αυτό ήταν που κέντρισε το ενδιαφέρον των ερευνητών εξαρχής (1).

Από πού προέρχεται η ασταξανθίνη;

Ο σολομός και οι γαρίδες παίρνουν το χρώμα τους από αυτό που τρώνε, αλλά αν πάμε πιο κάτω στην τροφική αλυσίδα, θα βρούμε τα μικροφύκη που φτιάχνουν την ασταξανθίνη εξαρχής. Το είδος που χρησιμοποιείται στα συμπληρώματα είναι το Haematococcus pluvialis. Πρόκειται για ένα φύκος του γλυκού νερού που παράγει την ασταξανθίνη σαν ένα ενσωματωμένο "αντηλιακό" όταν στρεσάρεται από τον δυνατό ήλιο ή την ξηρασία, αλλάζοντας χρώμα από πράσινο σε βαθύ κόκκινο.

Αυτή είναι η πιο πλούσια φυσική πηγή ασταξανθίνης. Μπορείτε επίσης να πάρετε μικρές ποσότητες από τη διατροφή σας, αν τρώτε τροφές όπως ο σολομός, οι γαρίδες και το κριλ (1).

Φυσική ή συνθετική ασταξανθίνη: Ποια είναι η διαφορά;

Αν αγοράζετε συμπληρώματα διατροφής στην Ευρώπη, αυτή η απόφαση έχει ήδη παρθεί για εσάς. 

Η μορφή που έχει εγκριθεί για συμπληρώματα εδώ στην Ευρώπη είναι το εκχύλισμα από το φύκος Haematococcus pluvialis. Η συνθετική εκδοχή φτιάχνεται από πετροχημικά και πωλείται ως πρόσθετο σε ζωοτροφές για να δίνει χρώμα στα ψάρια ιχθυοτροφείου – μάλιστα, σχεδόν καμία έρευνα σε ανθρώπους δεν την έχει χρησιμοποιήσει (2).

Πρόκειται για την ίδια χημική ουσία και στις δύο περιπτώσεις, αλλά όχι για το ίδιο μείγμα: το φύκος φτιάχνει μία βασική μορφή του μορίου, η οποία είναι ενωμένη με λιπαρά οξέα, ενώ η εργοστασιακή εκδοχή είναι ένα μείγμα μορφών χωρίς καθόλου λιπαρά. Ωστόσο, αυτά τα λιπαρά δεν προσφέρουν το πλεονέκτημα στην απορρόφηση που διαφημίζουν μερικοί. Η πέψη τα αφαιρεί, και η ελεύθερη ασταξανθίνη απορροφάται στην πραγματικότητα αρκετά καλύτερα (2).

Πόσο ισχυρό αντιοξειδωτικό είναι τελικά;

Τα αντιοξειδωτικά λειτουργούν σαν «σκούπα» που μαζεύει τις ελεύθερες ρίζες. Αυτές είναι ασταθή μόρια που συσσωρεύονται στο σώμα μας εξαιτίας παραγόντων όπως ο ήλιος, η ρύπανση και η έντονη γυμναστική, και αν τις αφήσουμε ανεξέλεγκτες, φθείρουν τα κύτταρά μας με την πάροδο του χρόνου.

Στο εργαστήριο, η ασταξανθίνη κάνει θαύματα. Σε δοκιμαστικά συστήματα που μοιάζουν με την κυτταρική μεμβράνη, εξουδετέρωσε τις ελεύθερες ρίζες πολύ πιο αποτελεσματικά από τη βιταμίνη Ε (3). Τέτοια αποτελέσματα, βέβαια, εξαρτώνται πολύ από τις συνθήκες του τεστ. Και κάπου εδώ κρύβεται το μυστικό για εκείνους τους τεράστιους πολλαπλασιαστές που βλέπεις στα sites των συμπληρωμάτων – αυτούς που ισχυρίζονται ότι είναι εκατοντάδες ή χιλιάδες φορές πιο ισχυρή από τη βιταμίνη C.

Featured in This Article

Όταν οι ερευνητές συγκέντρωσαν και ανέλυσαν 12 κλινικές δοκιμές με συνολικά 380 άτομα, διαπίστωσαν ότι η ασταξανθίνη έφερε μια μικρή μείωση σε έναν δείκτη κυτταρικής φθοράς στο αίμα. Οι δείκτες φλεγμονής υποχώρησαν επίσης, αλλά αυτό συνέβη κυρίως σε άτομα με διαβήτη και όχι τόσο σε υγιείς εθελοντές (4).
Με λίγα λόγια, η σύντομη απάντηση είναι ότι η ασταξανθίνη είναι ένα πανίσχυρο αντιοξειδωτικό στο εργαστήριο, αλλά αρκετά πιο ήπιο στον άνθρωπο – τουλάχιστον με βάση όσα ξέρουμε μέχρι τώρα. Σίγουρα χρειάζονται περισσότερες και μεγαλύτερες κλινικές δοκιμές.

Για ποιες παθήσεις και οφέλη έχει μελετηθεί η ασταξανθίνη;

Οι κλινικές δοκιμές σε ανθρώπους επικεντρώνονται σε τέσσερις βασικούς τομείς: στο δέρμα, στα μάτια, στην αποκατάσταση μετά την άσκηση και στα λιπίδια του αίματος. Γενικά, πρόκειται για μικρές και σύντομες μελέτες, οι οποίες δεν βγάζουν πάντα το ίδιο συμπέρασμα. Στον αθλητισμό, για παράδειγμα, η θετική επίδραση φαίνεται στους δείκτες μυϊκής φθοράς στο αίμα και όχι τόσο στις αθλητικές επιδόσεις (5). Επίσης, αρκετές έρευνες για τα μάτια εξέτασαν την ασταξανθίνη μαζί με τη λουτεΐνη και τη ζεαξανθίνη, κάτι που κάνει δύσκολο να ξεχωρίσουμε ποιο συστατικό έκανε τελικά τη δουλειά (6).

Πάμε να δούμε αναλυτικά καθεμία από αυτές τις κατηγορίες, καθώς και τι δείχνουν (αλλά και τι δεν δείχνουν) τα επιστημονικά δεδομένα στο άρθρο Ποια είναι τα οφέλη της ασταξανθίνης;

Συνιστώμενη πρόσληψη και όρια χρήσης ασταξανθίνης

Η αποδεκτή ημερήσια πρόσληψη ασταξανθίνης σύμφωνα με την EFSA είναι 0,2 mg ανά κιλό σωματικού βάρους, ή περίπου 14 mg την ημέρα από όλες τις πηγές για έναν ενήλικα βάρους 70 kg. Η EFSA έκρινε ότι η πρόσληψη 8 mg από συμπλήρωμα διατροφής είναι ασφαλής, επιπλέον της υψηλής πρόσληψης από ψάρια και οστρακοειδή (7), και αυτό αποτελεί πλέον το επιτρεπόμενο ανώτατο όριο στην ΕΕ για άτομα άνω των 14 ετών (8).

Σε πολλές μελέτες σε ανθρώπους έχουν χρησιμοποιηθεί δόσεις από 4 έως 12 mg την ημέρα (6), οπότε το ανώτατο όριο της ΕΕ βρίσκεται εντός του εύρους που έχει πράγματι εξεταστεί στις έρευνες.

Στην Augment Life, η Ασταξανθίνη παρέχει 8 mg ανά κάψουλα από το Haematococcus pluvialis.

Παρενέργειες και ασφάλεια

Η ασταξανθίνη έχει δείξει εξαιρετικά στοιχεία ασφάλειας σε όλες τις κλινικές δοκιμές που έχουν γίνει μέχρι σήμερα σε ανθρώπους, χωρίς να έχει αναφερθεί καμία σοβαρή παρενέργεια (6). Ωστόσο, τα συμπληρώματα ασταξανθίνης καλό είναι να αποφεύγονται κατά την περίοδο της εγκυμοσύνης ή του θηλασμού, καθώς δεν υπάρχουν ακόμα αρκετές έρευνες σε αυτές τις ομάδες που να επιβεβαιώνουν ότι είναι απόλυτα ασφαλή.

Συμπέρασμα

Η ασταξανθίνη παρουσιάζει εξαιρετικά καλά εργαστηριακά αποτελέσματα, ενώ τα στοιχεία από μελέτες σε ανθρώπους δεν έχουν ακόμη φτάσει στο ίδιο επίπεδο. Τα μέτρα που μπορείτε να λάβετε είναι πιο περιορισμένα: επιλέξτε τη μορφή που προέρχεται από φύκια και θεωρήστε τα 8 mg ως τη συνιστώμενη δόση και όχι ως σημείο εκκίνησης για να αυξήσετε τη δόση.

Διαβάστε περισσότερα

Βιβλιογραφικές πηγές

  1. Ambati RR, Phang SM, Ravi S, Aswathanarayana RG. Astaxanthin: sources, extraction, stability, biological activities and its commercial applications: a review. Marine Drugs. 2014;12(1):128-152. https://doi.org/10.3390/md12010128
  2. Nair A, Ahirwar A, Singh S, Lodhi R, Lodhi A, Rai A, et al. Astaxanthin as a King of Ketocarotenoids: Structure, Synthesis, Accumulation, Bioavailability and Antioxidant Properties. Marine Drugs. 2023;21(3):176. https://doi.org/10.3390/md21030176
  3. Naguib YMA. Antioxidant activities of astaxanthin and related carotenoids. Journal of Agricultural and Food Chemistry. 2000;48(4):1150-1154. https://doi.org/10.1021/jf991106k
  4. Ma B, Lu J, Kang T, Zhu M, Xiong K, Wang J. Astaxanthin supplementation mildly reduced oxidative stress and inflammation biomarkers: a systematic review and meta-analysis of randomized controlled trials. Nutrition Research. 2022;99:40-50. https://doi.org/10.1016/j.nutres.2021.09.005
  5. Liu S, Yao W, Wei Y, Azhati S, Wu Y, Zhong W, et al. The Effects of Astaxanthin Supplementation on Exercise Recovery Biomarkers and Exercise Performance: A Systematic Review and Meta-Analysis. Nutrients. 2026;18(10):1570. https://doi.org/10.3390/nu18101570
  6. Donoso A, González-Durán J, Agurto Muñoz A, González PA, Agurto-Muñoz C. Therapeutic uses of natural astaxanthin: an evidence-based review focused on human clinical trials. Pharmacological Research. 2021;166:105479. https://doi.org/10.1016/j.phrs.2021.105479
  7. EFSA Panel on Nutrition, Novel Foods and Food Allergens. Safety of astaxanthin for its use as a novel food in food supplements. EFSA Journal. 2020;18(2):5993. https://doi.org/10.2903/j.efsa.2020.5993
  8. Commission Implementing Regulation (EU) 2023/1581 of 1 August 2023 amending Implementing Regulation (EU) 2017/2470 as regards the conditions of use of the novel food astaxanthin-rich oleoresin from Haematococcus pluvialis algae. Official Journal of the European Union. 2023;L 194:4-7. https://eur-lex.europa.eu/legal-content/EN/TXT/HTML/?uri=CELEX:32023R1581
Επιστροφή στο ιστολόγιο

Υποβολή σχολίου

Λάβε υπόψη ότι τα σχόλια χρειάζεται να λάβουν έγκριση προτού δημοσιευτούν.

Προτεινόμενη συλλογή

1 από 3