Wees De Dood Te Slim Af: Bewezen Manieren Om Een Beroerte Op Natuurlijke Wijze Te Voorkomen

Een beroerte is een belangrijke oorzaak van sterfte en invaliditeit en treft wereldwijd meer dan twaalf miljoen mensen per jaar, voornamelijk in landen met een laag of middeninkomen.

Het beheersen van de bloeddruk en het aanhouden van een gezonde levensstijl zijn twee voorbeelden van evidence-based preventiestrategieën waarvan is aangetoond dat ze het risico op een beroerte verlagen. In dit artikel bespreken we het beste klinische bewijs op het gebied van beroertepreventie.

Wil je meer weten over hoe je een beroerte kunt voorkomen? Lees dan verder.

Wat is een beroerte?

Wanneer de bloedtoevoer naar de hersenen plotseling wordt onderbroken, krijgen de hersencellen geen zuurstof en voedingsstoffen meer. Dit is wat er gebeurt bij een beroerte. Deze cellen beginnen binnen enkele minuten af te sterven, wat een beroerte tot een medisch noodgeval maakt.

Er zijn twee hoofdtypen beroertes:

1. Ischemische beroerte (meest voorkomend): ontstaat wanneer een bloedvat wordt geblokkeerd, meestal door een bloedstolsel of vetafzetting (atherosclerose).
2. Hemorragische beroerte: ontstaat wanneer een bloedvat scheurt, wat leidt tot een bloeding in de hersenen.

Beroerte en hoge bloeddruk

De meest voorkomende oorzaak van een beroerte wereldwijd is een hoge bloeddruk. De SPRINT-studie toonde aan dat strikte controle van de systolische bloeddruk (streefwaarde <120 mmHg) het aantal cardiovasculaire gebeurtenissen, waaronder beroertes, aanzienlijk verminderde in vergelijking met standaardcontrole (<140 mmHg). (1)

Vervolganalyses bevestigden dat intensieve bloeddrukregulatie de incidentie van beroertes verlaagt zonder het risico op ernstige bijwerkingen te verhogen, mits zorgvuldig gemonitord. (2) Het is daarom bijzonder belangrijk om de bloeddruk regelmatig thuis te meten, de zoutinname te beperken en indien nodig consequent bloeddrukverlagende medicatie te gebruiken.

Digitale hulpmiddelen zoals bloeddrukapps en draagbare hartmonitors spelen een steeds grotere rol in preventie doordat ze gebruikers helpen dagelijks belangrijke risicofactoren te volgen.

Houd de volgende tekst in de gaten voor meer informatie over draagbare hartmonitors:

• De beste hartslagmeter kiezen: welke past het best bij jouw behoeften?

Cholesterol verlagen en de gezondheid van de slagaders ondersteunen

Atherosclerose (het proces waarbij cholesterol en plaque zich ophopen in de slagaders) is sterk verbonden met een verhoogd risico op een beroerte. Zorgprofessionals adviseren mensen met verhoogde LDL-cholesterolwaarden (het zogenaamde “slechte” cholesterol) doorgaans om eerst hun levensstijl aan te passen voordat medicatie wordt overwogen.

Soms kunnen kleine veranderingen in dagelijkse gewoonten al een grote impact hebben op de gezondheid van het hart en de hersenen, en tegelijkertijd het LDL-cholesterol verlagen. Onderzoek toont aan dat het aannemen van gezondere leefgewoonten het risico op een beroerte kan verminderen, zelfs zonder het gebruik van medicatie.

De richtlijnen voor beroertepreventie (2024) noemen vijf belangrijke leefstijlgewoonten die hierbij helpen. Deze zijn:

1. Stoppen met roken: stoppen met roken verlaagt het risico vrijwel onmiddellijk.
2. Blijf actief: streef naar minimaal 150 minuten matige lichaamsbeweging per week.
3. Gezond eten: volg bij voorkeur een mediterraan of DASH-achtig voedingspatroon.
4. Houd een gezond gewicht: overgewicht kan het risico op een beroerte verdubbelen.
5. Beperk alcohol en leer omgaan met stress: beide kunnen de bloeddruk verhogen en de vaatgezondheid schaden.

Bekijk ook onze eerdere artikelen over de voordelen van afvallen en het verminderen van alcoholgebruik:

1. Hoe kan iemand van middelbare leeftijd gewicht verliezen?
2. Hoe beïnvloedt obesitas de levensverwachting?
3. Hoe Beïnvloedt Alcohol Het Verouderingsproces?

Met nadruk op punt 1: voeding speelt een cruciale rol. Sterk klinisch bewijs laat zien dat gezonde voedingspatronen het risico op een beroerte aanzienlijk kunnen verlagen. Het mediterrane dieet, het DASH-dieet en hybride varianten hiervan zijn bijzonder veelbelovend voor zowel het hart als de hersenen. Een voedingspatroon rijk aan groenten, fruit, volkorenproducten, vis en gezonde vetten helpt de slagaders schoon te houden en ondersteunt een scherpe hersenfunctie. (4,5)

Lees onze eerdere artikelen om meer te leren over hoe voeding je algehele gezondheid kan verbeteren:

1. Wat is een optimaal dieet voor gezond ouder worden?
2. Het eiwitdebat: hebben we op latere leeftijd meer eiwitten nodig of niet?
3. De impact van omega-3 vetzuren op hersenveroudering
4. Anti-inflammatoire Voeding: Het Geheim van Longevity en een Gezonder Leven

Kunnen supplementen een beroerte voorkomen?

Onderzoekers hebben het effect onderzocht van supplementen zoals vitamine A, C, D en E, foliumzuur en mineralen op onder andere homocysteïnespiegels. Grote studies tonen echter aan dat de voordelen hiervan niet consistent of overtuigend zijn. (6)

De meest effectieve manieren om een beroerte te voorkomen blijven het goed onder controle houden van de bloeddruk, het innemen van medicatie wanneer nodig, het beheren van bloedvetten en het aanpassen van de leefstijl. (3)

Supplementen kunnen therapie niet vervangen, aangezien wetenschappelijk bewijs deze aanpak niet ondersteunt. Ze kunnen mogelijk een ondersteunende rol spelen binnen een gezond voedingspatroon, maar lijken op zichzelf geen effectieve bescherming tegen beroertes te bieden.

Raadpleeg daarom altijd je arts voordat je supplementen aan je dieet toevoegt.

Hoe kun je een beroerte voorkomen?

De meeste beroertes zijn geen plotselinge gebeurtenissen. Ze ontstaan na jaren van ongezonde gewoonten die het hart, de bloedvaten en de hersenen beschadigen. Het goede nieuws is dat tot wel 80% van de beroertes voorkomen kan worden door regelmatige medische controles en aanpassingen in de leefstijl. (3)

Bloeddrukcontrole is de belangrijkste beschermende factor. Hoge bloeddruk beschadigt ongemerkt de slagaders en is de grootste risicofactor voor een beroerte. Klinische studies, zoals de SPRINT-studie, tonen aan dat het handhaven van een systolische bloeddruk onder de 120 mmHg het risico op cardiovasculaire gebeurtenissen, waaronder beroertes, verlaagt.

Het stoppen met roken is essentieel. Tabak versnelt atherosclerose, verdikt het bloed en verdubbelt de kans op een ischemische beroerte. Ook is het belangrijk om alcoholgebruik te beperken, aangezien overmatig drinken de bloeddruk verhoogt en het risico op zowel ischemische als hemorragische beroertes vergroot.

Regelmatige lichaamsbeweging versterkt het hart en de bloedvaten en verbetert de doorbloeding van de hersenen. Door de meeste dagen van de week 30 minuten matig intensief te bewegen (zoals wandelen of zwemmen), kan het risico op een beroerte bijna worden gehalveerd.

Een mediterraan of DASH-achtig voedingspatroon, rijk aan groenten, fruit, volkorenproducten, vis, olijfolie en noten, ondersteunt de vaatgezondheid en helpt cholesterol- en bloedsuikerspiegels onder controle te houden.

Deze voordelen komen voort uit de combinatie van gezonde onverzadigde vetten, een hoge vezelinname, antioxidant-rijke plantaardige voeding en een lagere consumptie van geraffineerde koolhydraten. Samen verbeteren deze factoren het lipidenprofiel, ondersteunen ze de endotheel­functie, verminderen ze ontstekingen en zorgen ze voor een stabielere bloeddruk- en glucosehuishouding. (7,8,9,10)

Deze eenvoudige maar krachtige gewoonten kunnen je gezondheid op lange termijn ingrijpend veranderen. Elke gezonde maaltijd, elke wandeling en elke rookvrije dag biedt extra bescherming voor je hersenen, zodat je jarenlang scherp, actief en beroertevrij kunt blijven.

Conclusie

Het voorkomen van een beroerte is geen kwestie van geluk, maar van wetenschappelijk onderbouwd handelen. Van het onder controle houden van de bloeddruk tot het verbeteren van leefgewoonten: elke stap levert meetbare voordelen op, ondersteund door tientallen jaren klinisch onderzoek. Supplementen kunnen een gezond voedingspatroon aanvullen, maar mogen bewezen medische en leefstijlinterventies nooit vervangen.

Samenvattend kunnen het regelmatig controleren van je bloeddruk, meer bewegen, gezonder eten en het opvolgen van het advies van je arts ogenschijnlijk kleine veranderingen zijn die het verschil tussen leven en dood kunnen betekenen. De hersenen kunnen zich, in tegenstelling tot veel andere organen, niet herstellen of teruggroeien. Vroege bescherming is daarom essentieel.

Begin zo snel mogelijk. Goede gewoonten vandaag bepalen de kwaliteit en lengte van je leven morgen.

Referenties

1. SPRINT Research Group; Wright JT Jr, Williamson JD, Whelton PK, Snyder JK, Sink KM, Rocco MV, Reboussin DM, Rahman M, Oparil S, Lewis CE, Kimmel PL, Johnson KC, Goff DC Jr, Fine LJ, Cutler JA, Cushman WC, Cheung AK, Ambrosius WT. A Randomized Trial of Intensive versus Standard Blood-Pressure Control. N Engl J Med. 2015 Nov 26;373(22):2103-16. doi: 10.1056/NEJMoa1511939.
2. SPRINT Research Group; Lewis CE, Fine LJ, Beddhu S, Cheung AK, Cushman WC, Cutler JA, Evans GW, Johnson KC, Kitzman DW, Oparil S, Rahman M, Reboussin DM, Rocco MV, Sink KM, Snyder JK, Whelton PK, Williamson JD, Wright JT Jr, Ambrosius WT. Final Report of a Trial of Intensive versus Standard Blood-Pressure Control. N Engl J Med. 2021 May 20;384(20):1921-1930. doi: 10.1056/NEJMoa1901281. 
3. Bushnell C, Kernan WN, Sharrief AZ, Chaturvedi S, Cole JW, Cornwell WK 3rd, Cosby-Gaither C, Doyle S, Goldstein LB, Lennon O, Levine DA, Love M, Miller E, Nguyen-Huynh M, Rasmussen-Winkler J, Rexrode KM, Rosendale N, Sarma S, Shimbo D, Simpkins AN, Spatz ES, Sun LR, Tangpricha V, Turnage D, Velazquez G, Whelton PK. 2024 Guideline for the Primary Prevention of Stroke: A Guideline From the American Heart Association/American Stroke Association. Stroke. 2024 Dec;55(12):e344-e424. doi: 10.1161/STR.0000000000000475. 
4. Lakkur S, Judd SE. Diet and Stroke: Recent Evidence Supporting a Mediterranean-Style Diet and Food in the Primary Prevention of Stroke. Stroke. 2015 Jul;46(7):2007-11. doi: 10.1161/STROKEAHA.114.006306.
5. Larsson SC, Wallin A, Wolk A. Dietary Approaches to Stop Hypertension Diet and Incidence of Stroke: Results From 2 Prospective Cohorts. Stroke. 2016 Apr;47(4):986-90. doi: 10.1161/STROKEAHA.116.012675.
6. O'Connor EA, Evans CV, Ivlev I, Rushkin MC, Thomas RG, Martin A, Lin JS. Vitamin and Mineral Supplements for the Primary Prevention of Cardiovascular Disease and Cancer: Updated Evidence Report and Systematic Review for the US Preventive Services Task Force. JAMA. 2022 Jun 21;327(23):2334-2347. doi: 10.1001/jama.2021.15650.
7. Estruch R, Ros E, Salas-Salvadó J, Covas MI, Corella D, Arós F, Gómez-Gracia E, et al.; PREDIMED Study Investigators. Primary Prevention of Cardiovascular Disease with a Mediterranean Diet Supplemented with Extra-Virgin Olive Oil or Nuts. N Engl J Med. 2018 Jun 13;378(25):e34. doi: 10.1056/NEJMoa1800389.
8. Aune D, Keum N, Giovannucci E, Fadnes LT, Boffetta P, Greenwood DC, Tonstad S, Vatten LJ, Riboli E, Norat T. Whole grain consumption and risk of cardiovascular disease, cancer, and all cause and cause specific mortality: systematic review and dose-response meta-analysis of prospective studies. BMJ. 2016 Jun 14;353:i2716. doi: 10.1136/bmj.i2716.
9. Fan J, Song Y, Wang Y, Hui R, Zhang W. Dietary glycemic index, glycemic load, and risk of coronary heart disease, stroke, and stroke mortality: a systematic review with meta-analysis. PLoS One. 2012;7(12):e52182. doi: 10.1371/journal.pone.0052182. 
10. Jenkins DJA, Dehghan M, Mente A, Bangdiwala SI, Rangarajan S, Srichaikul K, Mohan V, Avezum A, Díaz R, Rosengren A, Lanas F, Lopez-Jaramillo P, Li W, Oguz A, Khatib R, Poirier P, Mohammadifard N, Pepe A, Alhabib KF, Chifamba J, Yusufali AH, Iqbal R, Yeates K, Yusoff K, Ismail N, Teo K, Swaminathan S, Liu X, Zatońska K, Yusuf R, Yusuf S; PURE Study Investigators. Glycemic Index, Glycemic Load, and Cardiovascular Disease and Mortality. N Engl J Med. 2021 Apr 8;384(14):1312-1322. doi: 10.1056/NEJMoa2007123.