De meeste mensen hebben wel van omega 3 gehoord. Veel minder mensen krijgen er genoeg van binnen.
EPA en DHA, de twee omega 3-vetzuren die het nauwst verbonden zijn met de menselijke gezondheid, zijn niet zomaar extraatjes in de voeding. Ze worden structureel ingebouwd in celmembranen door het hele lichaam, met name in de hersenen, de ogen en het cardiovasculaire systeem. Wanneer de inname constant laag is, functioneren die systemen mogelijk niet zo effectief als ze zouden kunnen.
Gedurende het grootste deel van de menselijke geschiedenis was omega 3 relatief gemakkelijk te verkrijgen via vis, zeevruchten, wilde planten en dieren die een natuurlijk dieet kregen. Moderne diëten hebben die balans aanzienlijk verschoven. De meeste mensen consumeren tegenwoordig veel minder omega 3 en aanzienlijk meer omega 6, grotendeels afkomstig van geraffineerde zaadoliën en ultrabewerkte voedingsmiddelen. Omdat omega 3- en omega 6-vetten concurreren om deels dezelfde metabole routes, kan deze verschuiving de ontstekingssignalering beïnvloeden (3).
Het resultaat is dat veel mensen minder omega 3 consumeren dan optimaal wordt geacht voor de gezondheid op de lange termijn.
The ALA Probleem
Omega 3-vetten worden geclassificeerd as essentiële vetzuren. Het lichaam kan alfa-linoleenzuur (ALA) niet zelf aanmaken, dus moet het uit voeding komen.
Plantaardige bronnen zoals lijnzaad, chiazaad, walnoten en hennepzaad zijn rijk aan ALA, maar ALA is niet hetzelfde als EPA en DHA. Het lichaam moet het omzetten, en die omzetting is inefficiënt. Huidige schattingen suggereren dat slechts ongeveer 5-12% van de ALA wordt omgezet in EPA, en minder dan 1% in DHA (8,9).
Vrouwen lijken ALA efficiënter om te zetten dan mannen, waarschijnlijk door de invloed van oestrogeen op het omega 3-metabolisme. Vegetariërs en veganisten laten mogelijk ook een marginaal grotere omzetting zien wanneer er geen directe bronnen van EPA of DHA aanwezig zijn. Maar zelfs als we hier rekening mee houden, kan het bereiken van een goede hoeveelheid EPA en DHA via plantaardige voeding alleen moeilijk zijn.
Directe bronnen blijven de meest betrouwbare route. SMASH vis (zalm, makreel, sardines, ansjovis en haring) behoort tot de rijkste bronnen, maar veel mensen eten ze onregelmatig, en sommigen vermijden vis liever vanwege zorgen over kwik en andere verontreinigingen.
Dit is waarom omega 3 een focuspunt is geworden in langlevendheids- en preventief gezondheidsonderzoek. Voor de meeste mensen is de vraag niet óf omega 3 ertoe doet, maar hoe ze betrouwbaar genoeg van de juiste vormen binnenkrijgen.
Wat EPA en DHA Daadwerkelijk Doen
EPA en DHA komen in zoveel gezondheidsgebieden naar voren omdat ze meerdere systemen tegelijk beïnvloeden.
Cardiovasculaire Gezondheid. EPA en DHA zijn uitgebreid bestudeerd vanwege hun rol bij het ondersteunen van triglyceridenspiegels, de vasculaire functie, de bloedstroom en de ontstekingsbalans, met name bij mensen met een lagere omega 3-basisinname (2,5).
Hersenfunctie en Cognitie. DHA is sterk geconcentreerd in de hersenen, waar het de vloeibaarheid van de membranen en de efficiëntie van de neuronale communicatie behoudt. Een adequate inname is geassocieerd met cognitieve gezondheid en een gezonde veroudering van de hersenen (4).
Regulatie van Ontsteking. Verbindingen afgeleid van omega 3 helpen bij het reguleren van ontstekingssignaalroutes. Hoewel ontsteking een normaal onderdeel is van herstel and aanpassing, worden chronisch verhoogde niveaus in verband gebracht met cardiovasculaire aandoeningen, metabole disfunctie en versnelde biologische veroudering (3).