Kunnen We Alzheimer Voorkomen?

De Toekomst van het Geheugen

In 2021 leefden wereldwijd 57 miljoen mensen met dementie. Elk jaar komen daar bijna 10 miljoen nieuwe gevallen bij.

De ziekte van Alzheimer treft naar schatting 24 miljoen mensen wereldwijd. 1 op de 10 mensen van 65 jaar of ouder heeft Alzheimer. Bij mensen ouder dan 85 jaar is dat bijna 1 op de 3.

Naarmate de bevolking blijft verouderen, wordt verwacht dat het aantal mensen met Alzheimerdementie in de komende 30 jaar zal verdrievoudigen. (1)

Hoewel leeftijd de sterkste bekende risicofactor is voor dementie, is het geen onvermijdelijk gevolg van biologisch ouder worden. Andere risicofactoren zijn onder meer depressie, sociale isolatie, een lager opleidingsniveau, cognitieve inactiviteit en luchtvervuiling.

Er is inmiddels veel bewijs dat leefstijlkeuzes onze kans op het ontwikkelen van Alzheimer en andere vormen van dementie kunnen beïnvloeden. Naar schatting kan tot 40% van de gevallen van dementie worden voorkomen door aanpassingen in voeding en leefstijl.

Mensen kunnen hun risico op cognitieve achteruitgang en dementie verkleinen door:

• fysiek actief te blijven,
• niet te roken,
• schadelijk alcoholgebruik te vermijden,
• een gezond gewicht te behouden,
• een gezond voedingspatroon te volgen,
• en een gezonde bloeddruk, cholesterol- en bloedsuikerspiegel te behouden.

Een recente studie, gepubliceerd in juli 2025, liet zien dat een combinatie van gedragsveranderingen (waaronder beweging, gezondere voeding, hersentraining en meer sociale contacten) de cognitieve functies significant verbeterde bij mensen met een verhoogd risico op dementie. (2)

Bij Augment Life geloven we dat longevity niet alleen draait om het toevoegen van jaren aan het leven, maar om het helder, creatief en verbonden houden van de geest gedurende al die jaren. Hier begint de nieuwe wetenschap van brain longevity.

Wat is Alzheimer eigenlijk?

De ziekte van Alzheimer is geen normaal onderdeel van het ouder worden. Het is het gevolg van complexe veranderingen in de hersenen die jaren vóór het verschijnen van symptomen beginnen en uiteindelijk leiden tot het verlies van hersencellen en hun onderlinge verbindingen.

Alzheimer is een biologisch proces dat start met de ophoping van eiwitten in de hersenen, in de vorm van amyloïde plaques en neurofibrillaire kluwens. Deze ophopingen zorgen ervoor dat hersencellen geleidelijk afsterven en dat de hersenen krimpen.

Het is een hersenaandoening die langzaam het geheugen en het denkvermogen aantast en uiteindelijk ook het vermogen om zelfs de eenvoudigste taken uit te voeren.

De symptomen van Alzheimer (veranderingen in denken, herinneren, redeneren en gedrag) worden aangeduid als dementie. Daarom wordt Alzheimer soms simpelweg dementie genoemd.

De ziekte van Alzheimer is de meest voorkomende oorzaak van dementie bij oudere volwassenen.

Dementie ontstaat door veranderingen in bepaalde hersengebieden waardoor neuronen (zenuwcellen) en hun verbindingen niet meer goed functioneren. Het leidt tot een verlies van het vermogen om te denken, te herinneren en te redeneren op een niveau dat het dagelijks leven en dagelijkse activiteiten beïnvloedt.

Hoewel Alzheimer de meest voorkomende vorm van dementie is, is het niet de enige vorm van dementie. Andere veelvoorkomende types zijn vasculaire dementie en Lewy body-dementie (LBD).

Vasculaire dementie wordt vastgesteld bij mensen met vaatveranderingen in de hersenen, zoals een beroerte of schade aan kleine bloedvaten die de hersenen van bloed voorzien.

Lewy body-dementie (LBD) wordt gekenmerkt door symptomen zoals visuele hallucinaties en problemen met denken, bewegen, gedrag en stemming. Mensen met LBD hebben abnormale ophopingen van een eiwit in de hersenen, de zogenoemde Lewy bodies.

Hart, stofwisseling en immuunsysteem: sleutels tot hersengezondheid

Hersengezondheid bij de ziekte van Alzheimer is nauw verbonden met de gezondheid van het hart, de stofwisseling en het immuunsysteem.

Hart- en vaatziekten vormen een belangrijke risicofactor voor zowel Alzheimer als andere vormen van dementie. Ze kunnen al vroeg leiden tot verstoringen in de hersenfunctie en zelfs de hoeveelheid Alzheimer-gerelateerde eiwitten in de hersenen verdrievoudigen. Het beschermen en onderhouden van de hartgezondheid (al vanaf jonge leeftijd) is daarom cruciaal om de hersenen te beschermen en het risico op geheugen- en denkproblemen later in het leven te verkleinen.

Ook de stofwisselingsgezondheid speelt een essentiële rol. Mensen met een verstoorde stofwisseling hebben vaker problemen met geheugen en denken en vertonen over het algemeen een slechtere hersengezondheid. Dit kan bijdragen aan de latere ontwikkeling van dementie. Het behouden van een gezonde metabole functie is daarom een belangrijke strategie om het risico op dementie en gerelateerde neurologische aandoeningen te verlagen.

Het immuunsysteem, dat verantwoordelijk is voor de bescherming van het lichaam tegen schadelijke invloeden, is eveneens van groot belang voor de hersenen. Wanneer het immuunsysteem niet goed functioneert, kan dit bijdragen aan de ontwikkeling van dementie en neurodegeneratieve aandoeningen. Aandoeningen zoals diabetes, obesitas en hart- en vaatziekten kunnen systemische ontstekingen veroorzaken die de bloed-hersenbarrière (het beschermende schild van de hersenen) aantasten en zo bijdragen aan neurodegeneratie.

Eiwitophoping en vroege hersenveranderingen bij Alzheimer

Veranderingen in de hersenen beginnen 10 tot 20 jaar voordat er duidelijke symptomen zichtbaar worden.

Alzheimerdementie wordt gekenmerkt door abnormale ophopingen van eiwitten (bèta-amyloïd), dat plaques vormt rondom hersencellen, en tau, dat kluwens vormt binnenin deze cellen, evenals een geleidelijk verlies van verbindingen tussen zenuwcellen.

Bijna twee decennia vóór de eerste klinische tekenen optreden, kunnen in de hersenen al ontstekingsprocessen worden waargenomen. Ook een toename van het mitochondriale metabolisme (de activiteit van de ‘energiecentrales’ van de cel) wordt beschouwd als één van de vroegste markers van de ziekte.

Na verloop van tijd krimpen verschillende hersengebieden. De gebieden die als eerste worden aangetast, zijn meestal verantwoordelijk voor geheugen.

Dit stille tijdsvenster is waar preventie het belangrijkst is. Hoe eerder we handelen, hoe beter we het vermogen van de hersenen kunnen beschermen om zich te herstellen, aan te passen en scherp te blijven.

Het vaststellen van de ziekte van Alzheimer

Vóór het begin van de jaren 2000 was de enige zekere manier om vast te stellen of iemand de ziekte van Alzheimer had een autopsie, een onderzoek dat pas na overlijden wordt uitgevoerd.

Dankzij vooruitgang in het onderzoek zijn er tegenwoordig laboratorium- en beeldvormende testen beschikbaar waarmee artsen en onderzoekers bij levende personen biologische kenmerken van de ziekte kunnen opsporen, ook wel biomarkers genoemd.

Daarnaast vormt het gebruik van kunstmatige intelligentie (AI) een belangrijke stap vooruit in de vroege detectie en voorspelling van het verloop van de ziekte van Alzheimer.

Artsen combineren verschillende diagnostische middelen met medische voorgeschiedenis en aanvullende informatie — waaronder neurologisch onderzoek, cognitieve en functionele tests, hersenscans (MRI, CT, PET) en onderzoek van hersenvocht of bloed — om tot een zo nauwkeurig mogelijke diagnose te komen.

Er bestaat geen enkele test die op zichzelf kan vaststellen of iemand Alzheimer of een andere vorm van dementie heeft.

Vroege detectie draait niet om het voorspellen van achteruitgang maar om het beschermen van potentieel.

Bloedgebaseerde biomarkers

Biomarkers kunnen ziekte-gerelateerde veranderingen in het lichaam aantonen voordat fysieke symptomen merkbaar worden of structurele hersenveranderingen zichtbaar zijn op andere onderzoeken.

In mei 2025 keurde de Food and Drug Administration (FDA) de eerste bloedtest voor de diagnose van de ziekte van Alzheimer goed: de Lumipulse-bloedtest. Deze test berekent de verhouding tussen twee eiwitten die kenmerkend zijn voor Alzheimer (bèta-amyloïd en tau) en is minder invasief en eenvoudiger uit te voeren dan de hersenscans en ruggenprikken die momenteel worden gebruikt bij de diagnose.

De test kan wijzen op de aanwezigheid van Alzheimer, maar aanvullende onderzoeken (zoals een PET-hersenscan of een ruggenprik) kunnen nodig zijn om de diagnose te bevestigen.

C2N-test: combinatie van APOE-varianten en amyloïdverhoudingen voor vroege screening

C₂N Diagnostics introduceerde de PrecivityAD2™-bloedtest, die een nauwkeurigheid van 90% heeft bij het identificeren van Alzheimer bij patiënten met geheugenklachten. Dit gebeurt op basis van een vooraf gedefinieerde, binaire afkapwaarde, vergeleken met analyse van hersenvocht (CSF) of amyloïd-PET-scans.

De PrecivityAD2-test maakt gebruik van hogeresolutie-massaspectrometrie om eiwitten in het bloed nauwkeurig te meten die wijzen op de aanwezigheid van amyloïde plaques in de hersenen, een pathologisch kenmerk van Alzheimer.

Deze bloedtest meet de amyloïd-bèta (Aβ) 42/40-ratio en de apolipoproteïne E-isoformen E2, E3 en E4, en wordt ingezet voor vroege screening op de ziekte van Alzheimer.

AI en digitale diagnostiek: analyse van spraak, beweging en cognitieve patronen

Door gebruik te maken van spraakanalyse en machine learning biedt AI het potentieel voor toegankelijkere en efficiëntere screening van cognitieve achteruitgang.

Via geavanceerde analyse van spraak, gedrag, gezondheidsgegevens en neuro-imaging zijn AI-systemen in staat om tekenen van cognitieve achteruitgang te identificeren lang voordat traditionele testen dat kunnen. Slimme apparaten kunnen motorische activiteit, hartslagvariabiliteit, slaappatronen en andere fysiologische signalen volgen die samenhangen met cognitieve gezondheid. AI-algoritmen kunnen deze datapunten combineren om afwijkingen van normaal gedrag te detecteren. (3)

Recente ontwikkelingen in machine learning en deep learning laten zien dat het mogelijk is om de ziekte van Alzheimer te herkennen op basis van spraakpatronen. Subtiele veranderingen (zoals verminderde vloeiendheid, uitspraakproblemen en cognitieve vertraging) kunnen dienen als vroege indicatoren van de ziekte. Dit biedt een niet-invasieve en kosteneffectieve methode voor vroege diagnose. (4)

Hoewel het analyseren van digitale gegevens complexer is dan traditionele medische tests, zoals een bloedtest, biedt deze aanpak de mogelijkheid om de ziekte aanzienlijk eerder te detecteren dan met langdurig gebruikte diagnostische methoden.

We betreden een tijdperk waarin inzicht in het risico van je brein kan leiden tot proactieve bescherming, niet tot angst.

Je genen zijn niet je lot

Menselijke cellen bevatten instructies die bepalen hoe een cel functioneert. Deze instructies zijn vastgelegd in DNA, dat strak is verpakt in structuren die chromosomen worden genoemd.

Elk chromosoom bestaat uit duizenden segmenten, genen genoemd. Genen worden doorgegeven van de biologische ouders.

Het meest bekende gen dat samenhangt met verschillen in het risico op het ontwikkelen van de ziekte van Alzheimer is het apolipoproteïne E-gen, ook wel APOE genoemd.

Het APOE-gen geeft cellen instructies om apolipoproteïne E aan te maken. Dit eiwit bindt zich aan vetten (lipiden) om lipoproteïnen te vormen, die cholesterol en andere vetten door de bloedbaan transporteren. Recente studies suggereren dat problemen met het verwerken van vetten in hersencellen een belangrijke rol kunnen spelen bij Alzheimer en verwante aandoeningen.

Er zijn drie varianten (allelen) van het APOE-gen:

• APOE-ε2 (APOE2) is de minst voorkomende variant. Deze verlaagt het risico op Alzheimer en kan zelfs enige bescherming bieden. Ongeveer 5–10% van de mensen heeft dit allel.
• APOE-ε3 (APOE3) is de meest voorkomende variant. Deze wordt beschouwd als neutraal en verhoogt noch verlaagt het risico op Alzheimer.
• APOE-ε4 (APOE4), deze variant verhoogt het risico op Alzheimer en wordt in bepaalde populaties geassocieerd met een eerdere ziekte-aanvang en ernstiger ziekteverloop. Ongeveer 15–25% van de mensen heeft één APOE-ε4-allel; 2–5% draagt er twee.

Iedere persoon erft twee kopieën van het APOE-gen: één van de moeder en één van de vader.

Het hebben van minstens één APOE-ε4-variant verdubbelt of verdrievoudigt het risico op Alzheimer. Twee APOE-ε4-varianten verhogen dit risico nog verder. Mensen met twee ε4-allelen hebben een 8 tot 12 keer hogere kans om Alzheimer te ontwikkelen.

Hoewel APOE-ε4 de sterkste genetische risicofactor is voor Alzheimer, betekent het niet dat iemand de ziekte zeker zal krijgen. Gezondheidsrisico’s worden beïnvloed door veel factoren, en genetica is er slechts één van.

Hoewel onze genetische code onveranderd blijft, kunnen we via leefstijlkeuzes wél invloed uitoefenen op hoe genen tot expressie komen.

Een studie uit 2018 toonde aan dat gezonde leefstijlveranderingen het cognitief functioneren kunnen ondersteunen bij oudere risicogroepen, zelfs wanneer sprake is van genetische kwetsbaarheid door APOE. De studie benadrukt bovendien het belang van vroegtijdige preventiestrategieën die meerdere beïnvloedbare risicofactoren tegelijk aanpakken. (5)

Belangrijke beïnvloedbare factoren die genetisch risico kunnen helpen afzwakken zijn onder andere:

• regelmatige lichaamsbeweging,
• het behouden van een gezonde stofwisseling,
• voldoende en kwalitatieve slaap,
• een ontstekingsremmend voedingspatroon.

Je genen bepalen het startpunt, je dagelijkse keuzes bepalen het verloop.

De wetenschap van preventie

Een studie uit 2020, gebaseerd op gegevens van bijna 3.000 deelnemers, liet zien dat het combineren van meerdere gezonde leefstijlgedragingen samenhangt met een aanzienlijk lager risico op de ziekte van Alzheimer. Het onderzoeksteam analyseerde data uit twee langlopende populatiestudies: het Chicago Health and Aging Project (CHAP) en het Rush Memory and Aging Project (MAP). (1)

Uit de studie bleek dat oudere volwassenen die vier of vijf gezonde gedragingen tegelijk aanhielden (waaronder een hoogwaardige voeding, regelmatige lichaamsbeweging, cognitieve activiteit, licht tot matig alcoholgebruik en niet roken) een 60% lager risico hadden op het ontwikkelen van Alzheimerdementie dan personen met nul of slechts één gezonde gewoonte. (1)

Onderzoek gepubliceerd in januari 2025 toonde aan dat deelnemers met een gunstige leefstijl een 46,81% langzamere cognitieve achteruitgang vertoonden dan mensen met een ongunstige leefstijl. Een hoog genetisch risico was daarentegen geassocieerd met een 12,5% snellere cognitieve achteruitgang. Opvallend genoeg hadden mensen met een hoog genetisch risico én een gunstige leefstijl alsnog een langzamere cognitieve achteruitgang dan mensen met een laag genetisch risico maar een ongunstige leefstijl. (6)

De resultaten van deze studie suggereren dat de voordelen van een gezonde leefstijl zwaarder wegen dan genetische factoren, en dat het volgen van een gunstige leefstijl het genetische risico op versnelde cognitieve achteruitgang kan compenseren. (6)

Gewoonten die de basis vormen van brain longevity

Beweging

Lichaamsbeweging ondersteunt de hersengezondheid door cognitieve achteruitgang te verminderen, hersenveroudering te vertragen en de niveaus van brain-derived neurotrophic factor (BDNF) te verhogen, een eiwit dat essentieel is voor het overleven van neuronen en synaptische plasticiteit. Beweging remt daarnaast de progressie van neurologische aandoeningen door oxidatieve stress en neuro-inflammatie te verminderen. (7)

Sport verbetert ook de doorbloeding, waardoor voedingsstoffen efficiënter bij de hersenen worden afgeleverd, en verhoogt de aanmaak van moleculen die cruciaal zijn voor hersenfunctie, waaronder geheugen.

Metabole Gezondheid

Hoewel de hersenen relatief klein zijn, verbruiken ze een onevenredig groot deel van onze energie (bijna 20% van het totale energieverbruik van het lichaam) om hun complexe functies te ondersteunen. Deze energie is vrijwel volledig afkomstig van glucose, een eenvoudige suiker die essentieel is voor neuronale activiteit.

Een stabiele bloedsuikerspiegel zorgt voor een constante energievoorziening van neuronen en ondersteunt daarmee optimale hersenfunctie.

Slaap

Slaap is niet alleen belangrijk voor de hersenen, het is fundamenteel. Tijdens de slaap verwijdert het brein schadelijke afvalstoffen, zoals amyloïd-bèta, die in verband worden gebracht met de ziekte van Alzheimer. (8)

Voeding

Voeding speelt een cruciale rol bij het behouden van hersengezondheid en cognitieve functies. De beste voedingsmiddelen voor de hersenen zijn rijk aan omega-3-vetzuren, antioxidanten en polyfenolen.

• Omega-3-vetzuren verbeteren cognitief welzijn, leervermogen, geheugen en doorbloeding van de hersenen. (9) Bronnen zijn onder andere vette vis en walnoten.

• Antioxidanten gaan oxidatieve stress en ontstekingen tegen, processen die bijdragen aan hersenveroudering en neurodegeneratieve ziekten. (10) Ze komen veel voor in bessen, broccoli en pompoenpitten.

• Polyfenolen beschermen tegen neurodegeneratie en vertragen hersenveroudering. Ze zijn te vinden in onder andere rode wijn, pure chocolade, thee en bessen.

Stressregulatie

Chronische stress en langdurig verhoogde cortisolniveaus kunnen leiden tot krimp van de hippocampus, het hersengebied dat verantwoordelijk is voor geheugen en leren.

Mindfulness-meditatie kan het cortisolniveau verlagen en zo de hersenen beschermen tegen schade op de lange termijn. Ademhalingstechnieken, zoals bewuste diepe ademhaling, kunnen zowel stress verminderen als cognitieve prestaties verbeteren.

Sociale & cognitieve betrokkenheid

Sterke sociale relaties, steun van anderen en actieve deelname aan sociale activiteiten helpen de hersenen gezond te blijven naarmate we ouder worden. Deze factoren dragen bij aan de zogeheten cognitieve reserve, die fungeert als een beschermende buffer tegen cognitieve achteruitgang.

Cognitieve betrokkenheid betekent dat je je brein actief blijft gebruiken. Door je hersenen op nieuwe en uitdagende manieren te prikkelen, ontstaan er nieuwe verbindingen tussen hersencellen. Hoe meer verbindingen, hoe flexibeler en veerkrachtiger het brein.

De groeiende rol van digitale tracking bij het monitoren van vroeg risico

Wearables in combinatie met AI zorgen voor een revolutie in de vroege detectie van ziekten.

Draagbare apparaten (zoals smartwatches, bloeddrukmeters en continue bloedsuikermeters) ontwikkelen zich tot veelbelovende hulpmiddelen die mensen ondersteunen bij zelfzorg, de betrokkenheid bij hun eigen gezondheid vergroten en vroegtijdige interventies mogelijk maken. (11)

De Brain Longevity Stack

Positieve, dagelijkse acties kunnen een betekenisvol verschil maken voor de hersengezondheid. Ze kunnen het risico op cognitieve achteruitgang (en mogelijk op Alzheimer en andere vormen van dementie) verlagen. Door (een deel van) deze gewoonten in je leven te integreren, help je je brein gezond te houden.

Neem vandaag nog regie over je hersengezondheid, het is nooit te vroeg of te laat om te beginnen.

Blijf fysiek actief

Mensen die fysiek actief zijn, behouden hun mentale scherpte vaker. Streef ernaar om meerdere keren per week 30 tot 60 minuten te bewegen. Je kunt wandelen, zwemmen, tennissen of een andere matig intensieve aerobe activiteit doen die je hartslag verhoogt en de doorbloeding van zowel lichaam als hersenen verbetert.

Zorg voor voldoende slaap

Slaap beschermt vrijwel elk aspect van de hersengezondheid. Slaapstoornissen worden in verband gebracht met cognitieve veroudering, en chronisch slaaptekort hangt samen met slechter geheugen, snellere cognitieve achteruitgang en een verhoogd risico op dementie.

Tijdens de slaap voert het brein zijn belangrijkste “opruimwerk” uit. Vermijd schermen voor het slapengaan en maak je slaapomgeving zo comfortabel mogelijk. Beperk verstoringen waar je kunt.

Streef naar 7–9 uur kwalitatieve slaap per nacht.

Blijf leren

Onderzoek toont aan dat het leren van nieuwe vaardigheden de cognitieve reserve van de hersenen vergroot. Het stimuleert nieuwe verbindingen tussen zenuwcellen en helpt het brein nieuwe cellen aan te maken.

Nieuwe vaardigheden leren is één van de krachtigste manieren om cognitieve reserve op te bouwen. Denk aan het leren van een nieuwe taal, het bespelen van een muziekinstrument of het oppakken van een nieuwe hobby.

Houd je brein scherp met andere mentaal stimulerende activiteiten, zoals lezen, kruiswoordpuzzels of Sudoku.

Eet gezond

Verlaag je risico op de ziekte van Alzheimer door een gezond en evenwichtig voedingspatroon te volgen dat rijk is aan groenten en fruit (vooral donkergroene bladgroenten) en verschillende soorten bessen.

Een voedingspatroon dat bijzonder gunstig kan zijn voor de hersenen is het MIND-dieet. MIND staat voor Mediterranean-DASH Intervention for Neurodegenerative Delay en combineert het Mediterrane dieet met het bloeddrukverlagende DASH-dieet (Dietary Approaches to Stop Hypertension). Dit dieet legt de nadruk op groenten, fruit, volkoren granen, natriumarme voeding, magere zuivelproducten, vis, gevogelte, peulvruchten en noten.

Socialiseer

Mensen met minder sociale deelname, minder frequent sociaal contact en sterkere gevoelens van eenzaamheid hebben een verhoogd risico op dementie. (12)

Breng tijd door met oude vrienden en maak nieuwe contacten. Sterke sociale banden worden in verband gebracht met betere hersengezondheid, minder depressie, een lager risico op dementie, lagere bloeddruk en een langere levensverwachting.

Betekenisvolle interacties helpen stress te verminderen, je stemming te verbeteren en je brein actief te houden.

Verminder stress en angst

Mensen die chronisch gestrest, angstig of depressief zijn, hebben vaak verhoogde niveaus van het stresshormoon cortisol. Langdurige stress kan leiden tot een ophoping van cortisol in de hersenen, wat de hersenfunctie verstoort en kan leiden tot wat vaak “brain fog” wordt genoemd. Op de lange termijn kan een teveel aan cortisol hersencellen beschadigen en zelfs leiden tot krimp van de hersenen.

Mindfulness en meditatie zijn effectieve manieren om stress en angst te verminderen, net als lichaamsbeweging. Slechts 8 tot 12 minuten per dag mediteren kan helpen om schadelijk hoge cortisolniveaus te verlagen en een algemeen gevoel van welzijn te bevorderen.

Longevity wordt gebouwd in routines, niet in goede voornemens

Het ondersteunen van je hersengezondheid vraagt geen drastische veranderingen; kleine, consistente gewoonten maken het grootste verschil.

Maak elke dag tijd om te bewegen. Ga elke dag rond hetzelfde tijdstip naar bed en sta op, ook in het weekend.

Eet vaker thuisbereide maaltijden dan fastfood of restauranteten. Probeer vooruit te plannen voor stressvolle situaties. Pak een nieuw boek uit de bibliotheek en investeer bewust in je vriendschappen.

Kleine, herhaalde gewoonten vormen de sterkste verdediging tegen achteruitgang.

Supplementen als versterkers van gewoonten

Supplementen kunnen waardevolle ondersteuning bieden voor de hersengezondheid, vooral wanneer ze worden gecombineerd met gezonde gewoonten zoals evenwichtige voeding, regelmatige lichaamsbeweging en stressmanagement.

Omega-3-vetzuren

Omega-3-vetzuren worden steeds vaker erkend vanwege hun cruciale rol bij het behoud van cognitieve functies tijdens het ouder worden, waaronder geheugen, aandacht, concentratie, leervermogen en algemeen welzijn. (13)

EPA en DHA zijn essentiële bouwstenen van celmembranen in de hersenen. DHA, het meest voorkomende omega-3-vetzuur in de hersenen, is essentieel voor het behoud en de werking van zenuwcellen. EPA ondersteunt de cognitieve gezondheid vooral via zijn ontstekingsremmende eigenschappen, die bijdragen aan het verminderen van neuro-inflammatie, een belangrijke factor bij cognitieve achteruitgang en neurodegeneratieve aandoeningen. (13)

Omdat het lichaam deze vetzuren niet zelf kan aanmaken, moeten ze via voeding of supplementen worden verkregen. Effectieve doseringen voor verschillende gezondheidsdoelen variëren van 250 tot 4000 mg omega-3 per dag. (13)

Wil je hier meer over lezen? Bekijk dan ons eerdere artikel:

• De impact van omega-3 vetzuren op hersenveroudering

Bekijk ook de omega-3 die verkrijgbaar is bij Augment Life Shop:

• Omega-3

Magnesium L-Threonaat

De meeste magnesiumsupplementen hebben een relatief lage biologische beschikbaarheid, magnesium L-threonaat vormt hierop een uitzondering. Deze vorm verhoogt effectief de magnesiumspiegels in de hersenen en neuronen. (14)

Magnesiumsuppletie wordt in verband gebracht met verbeterde cognitieve functies en een verlaagd risico op dementie. (15) Een hogere magnesiuminname is bijzonder gunstig voor de hersengezondheid en kan helpen bij het behouden van cognitieve functies en het verlagen van het dementierisico, onder andere doordat het zenuwcellen beschermt. (16)

Daarnaast verbetert magnesium L-threonaat ook de slaapkwaliteit. (16)

Creatine

Suppletie met creatine blijkt cognitieve prestaties en geheugen te verbeteren, met name bij oudere volwassenen, en kan symptomen van slaaptekort verminderen. (17)

Wil je een eenvoudige gids voor creatinesuppletie? Lees dan ons artikel:

• Hoeveel creatine heb ik nodig?

Bekijk hier het creatinesupplement van Augment Life Shop:

• Creatine Monohydraat - Poeder

Lion’s Mane

Lion’s Mane (pruikzwam) heeft neuroprotectieve en cognitief versterkende eigenschappen. De paddenstoel bevat bioactieve stoffen zoals hericenonen en erinacines, die de aanmaak van nerve growth factor (NGF) stimuleren.

NGF ondersteunt neuroplasticiteit, het vermogen van de hersenen om nieuwe verbindingen te vormen, wat essentieel is voor leren, geheugen en aanpassingsvermogen.

In twee klinische studies liet suppletie met Lion’s Mane binnen vier maanden significante verbeteringen zien in cognitieve functies, zowel bij gezonde oudere volwassenen als bij ouderen met milde cognitieve stoornissen (MCI). (18)

Benieuwd naar paddenstoelsupplementen? Lees ons artikel:

• Werken paddenstoelsupplementen echt?

Bacopa monnieri

Een systematische review uit 2024 bevestigde dat Bacopa monnieri (BM) het potentieel heeft om cognitieve stoornissen te verbeteren en oxidatieve schade te helpen voorkomen. BM staat bekend om zijn antioxidatieve en ontstekingsremmende eigenschappen. Deze activiteiten zijn van fundamenteel belang bij het voorkomen van neurodegeneratieve processen. (19)

Bacopa monnieri wordt in veel delen van de wereld al lange tijd als geneesmiddel gebruikt, met name bij de behandeling van verschillende neurologische aandoeningen, zoals het verbeteren van denkvermogen en geheugen, maar ook bij slapeloosheid, epileptische aanvallen en angstklachten. (19)

Resveratrol

Resveratrol heeft antioxidatieve, ontstekingsremmende en neuroprotectieve effecten en kan daardoor helpen beschermen tegen diverse chronische aandoeningen, waaronder de ziekte van Alzheimer. (20)

De antioxidatieve eigenschappen beschermen hersencellen en andere celstructuren tegen oxidatieve schade. Daarnaast helpt resveratrol hersenontstekingen te verminderen door bloedvaten te beschermen en schade of verstoring van de vaatwand te voorkomen.

Lees meer over resveratrol in onze artikelen:

• Waarom is Resveratrol Belangrijk?
• Waar Komt Resveratrol Vandaan?
• Wat is het Verschil Tussen Resveratrol en Trans-Resveratrol?
• Hoeveel Trans-Resveratrol Moet Ik Nemen?
• Heeft Resveratrol Invloed op Geheugenprestaties en Functionele Connectiviteit van de Hippocampus bij Veroudering?
• Hoe Beïnvloedt Resveratrol de Fases van de Ziekte van Alzheimer??

Bekijk het resveratrol-assortiment bij Augment Life Shop:

• Trans-Resveratrol – Capsules – >99,5% puur met piperine
• Trans-Resveratrol – Poeder – >99,5% puur

Curcumine

Curcumine is de biologisch actieve stof in kurkuma. Onderzoek suggereert dat goed opneembare curcumine therapeutische voordelen biedt bij verschillende stadia en oorzaken van cognitieve achteruitgang, onder andere door het verbeteren van het werkgeheugen en het helpen voorkomen van neurodegeneratie. (21)

Lees meer over curcumine in onze artikelen:

• Wat is de beste manier om curcumine in te nemen voor biologische beschikbaarheid?
• Hoeveel Curcumine Moet ik Nemen en Waarom?

Je kunt de curcumine van Augment Life Shop hier bekijken:

• Curcumine met piperine – 300 mg capsules – 95% curcuminoïden – Curcuma longa L.

Nicotinamide Riboside (NR)

De hersenen behoren tot de meest energie-intensieve organen van het lichaam. Neuronen zijn afhankelijk van de energie die door mitochondriën wordt geproduceerd om met elkaar te communiceren. Wanneer de mitochondriale activiteit verstoord raakt, beschikken neuronen niet over voldoende energie om goed te functioneren.

Suppletie met NR (een vorm van vitamine B3) kan de mitochondriale functie verbeteren, wat leidt tot een verhoogde energieproductie en een betere algehele cellulaire gezondheid.

Daarnaast kan NR bijdragen aan genomische stabiliteit door efficiënte DNA-herstelmechanismen te ondersteunen, wat mogelijk het verouderingsproces vertraagt en de healthspan verlengt.

Wil je meer weten over nicotinamide riboside? Lees dan ons eerdere artikel:

• Hoe Neem Je Nicotinamide Riboside?

Bekijk de nicotinamide riboside van Augment Life Shop:

• NR – Nicotinamide Riboside Chloride – 300 mg capsules – 99% puur

De toekomst van hersengezondheid

Draagbare technologieën en geavanceerde vroegtijdige waarschuwingssystemen zorgen voor een revolutie in de hersengezondheid.

Wearables omvatten sensoren in smartwatches, brillen, armbanden, hoofdbanden of zelfs kleding, die eenvoudig op het lichaam kunnen worden gedragen. Deze apparaten meten in real time uiteenlopende biometrische gegevens, zoals hersengolven, hartslag, slaappatronen, beweging en zelfs lichaamstemperatuur.

De verzamelde data worden opgeslagen in cloud-gebaseerde systemen en geanalyseerd met geavanceerde algoritmen. Hierdoor kunnen eerste signalen van ziekterisico worden opgespoord nog vóórdat klinische symptomen zichtbaar zijn.

De ziekte van Alzheimer kan in een vroeg stadium worden gesignaleerd via aanwijzingen zoals beginnende geheugenproblemen, veranderingen in dagelijkse routines en slaapstoornissen.

Neuro-regeneratieve strategieën

De afgelopen jaren is ontdekt dat bioactieve peptiden en neurotrofe factoren (waaronder brain-derived neurotrophic factor (BDNF), nerve growth factor (NGF), irisine en melatonine) neuroprotectieve effecten kunnen hebben bij de ziekte van Alzheimer. (22)

Ook het gericht ondersteunen van de mitochondriale functie wordt gezien als een veelbelovende strategie voor nieuwe behandelingen. Slecht functionerende mitochondriën dragen bij aan verminderde energieproductie, oxidatieve stress, calciumverstoringen, eiwitophoping en ontstekingsprocessen, allemaal kenmerken die een rol spelen bij Alzheimer.

Conclusie

Hoewel de exacte oorzaak van Alzheimer nog steeds onbekend is, zijn er duidelijke risicofactoren die bijdragen aan de ontwikkeling van dementie.

Het risico op Alzheimer wordt gevormd door genetica, omgeving en gedrag. Van deze drie kunnen we er twee actief beïnvloeden (omgeving en gedrag) waarmee het risico tot wel 60% kan worden verlaagd.

Het is nooit te laat om je hersengezondheid te beschermen. Hersengezondheid begint met bewustzijn: van risicofactoren, van mogelijke acties en van kansen.

We beschikken over een krachtig hulpmiddel om onze hersenen te beschermen: onze dagelijkse gewoonten.

Veel meer van onze hersengezondheid ligt in onze eigen handen dan we ooit dachten,
en hoe eerder we daarnaar handelen, hoe beter.

Referenties

1. Dhana K, Evans DA, Rajan KB, Bennett DA, Morris MC. Healthy lifestyle and the risk of Alzheimer dementia: findings from 2 longitudinal studies. Neurology. 2020 Jul 28;95(4):e374-e383. doi:10.1212/WNL.0000000000009816. Epub 2020 Jun 17. PMID: 32554763; PMCID: PMC7455318.
2. Baker LD, Espeland MA, Whitmer RA, et al. Structured vs self-guided multidomain lifestyle interventions for global cognitive function: the US POINTER randomized clinical trial. JAMA. 2025;334(8):681-691. doi:10.1001/jama.2025.12923.
3. Bender E. Early detection of cognitive deterioration through artificial intelligence. Healthy Aging Res. 2025;14:230. Available from: https://www.longdom.org/articles/early-detection-of-cognitive-deterioration-through-artificial-intelligence-1103521.html
4. Sharafeldeen A, Keowen J, Shaffie A. Machine learning approaches for speech-based Alzheimer’s detection: a comprehensive survey. Computers. 2025;14(2):36. doi:10.3390/computers14020036.
5. Solomon A, Turunen H, Ngandu T, Peltonen M, Levälahti E, Helisalmi S, Antikainen R, Bäckman L, Hänninen T, Jula A, Laatikainen T, Lehtisalo J, Lindström J, Paajanen T, Pajala S, Stigsdotter-Neely A, Strandberg T, Tuomilehto J, Soininen H, Kivipelto M. Effect of the Apolipoprotein E genotype on cognitive change during a multidomain lifestyle intervention: a subgroup analysis of a randomized clinical trial. JAMA Neurol. 2018 Apr 1;75(4):462-470. doi: 10.1001/jamaneurol.2017.4365. PMID: 29356827; PMCID: PMC5885273.
6. Wang J, Chen C, Zhou J, et al. Integrated healthy lifestyle even in late-life mitigates cognitive decline risk across varied genetic susceptibility. Nat Commun. 2025;16:539. doi:10.1038/s41467-024-55763-0.
7. Sanaeifar F, Pourranjbar S, Pourranjbar M, Ramezani S, Rostami Mehr S, Wadan AH, Khazeifard F. Beneficial effects of physical exercise on cognitive-behavioural impairments and brain-derived neurotrophic factor alteration in the limbic system induced by neurodegeneration. Exp Gerontol. 2024;195:112539. doi:10.1016/j.exger.2024.112539
8. Xie L, Kang H, Xu Q, Chen MJ, Liao Y, Thiyagarajan M, O'Donnell J, Christensen DJ, Nicholson C, Iliff JJ, Takano T, Deane R, Nedergaard M. Sleep drives metabolite clearance from the adult brain. Science. 2013 Oct 18;342(6156):373-7. doi: 10.1126/science.1241224. PMID: 24136970; PMCID: PMC3880190.
9. Dighriri IM, Alsubaie AM, Hakami FM, Hamithi DM, Alshekh MM, Khobrani FA, Dalak FE, Hakami AA, Alsueaadi EH, Alsaawi LS, Alshammari SF, Alqahtani AS, Alawi IA, Aljuaid AA, Tawhari MQ. Effects of Omega-3 Polyunsaturated Fatty Acids on Brain Functions: A Systematic Review. Cureus. 2022 Oct 9;14(10):e30091. doi: 10.7759/cureus.30091. PMID: 36381743; PMCID: PMC9641984.
10. Ali SS, Ahsan H, Zia MK, Siddiqui T, Khan FH. Understanding oxidants and antioxidants: Classical team with new players. J Food Biochem. 2020 Mar;44(3):e13145. doi: 10.1111/jfbc.13145. PMID: 31960481.
11. De Camargos LG, Silva M, Pereira R, Almeida T, Sousa F, Rodrigues A. Wearables and medical devices: impact on self-care and monitoring of chronic diseases. Lumen Et Virtus. 2025;16(46):1644-1656. doi: 10.56238/levv16n46-004.
12. Kuiper JS, Zuidersma M, Oude Voshaar RC, Zuidema SU, van den Heuvel ER, Stolk RP, Smidt N. Social relationships and risk of dementia: a systematic review and meta-analysis of longitudinal cohort studies. Ageing Res Rev. 2015;22:39-57. doi: 10.1016/j.arr.2015.04.006.
13. Fekete M, Lehoczki A, Tarantini S, Fazekas-Pongor V, Csípő T, Csizmadia Z, Varga JT. Improving cognitive function with nutritional supplements in aging: a comprehensive narrative review of clinical studies investigating the effects of vitamins, minerals, antioxidants, and other dietary supplements. Nutrients. 2023 Dec 15;15(24):5116. doi: 10.3390/nu15245116. PMID: 38140375; PMCID: PMC10746024.
14. Zhang C, Hu Q, Li S, Dai F, Qian W, Hewlings S, Yan T, Wang Y. A Magtein®, magnesium L-threonate-based formula improves brain cognitive functions in healthy Chinese adults. Nutrients. 2022;14(24):5235. doi: 10.3390/nu14245235.
15. Alateeq K, Walsh EI, Cherbuin N. Dietary magnesium intake is related to larger brain volumes and lower white matter lesions with notable sex differences. Eur J Nutr. 2023 Aug;62(5):2039-2051. doi: 10.1007/s00394-023-03123-x. Epub 2023 Mar 10. PMID: 36899275; PMCID: PMC10349698.
16. Hausenblas HA, Lynch T, Hooper S, Shrestha A, Rosendale D, Gu J. Magnesium-L-threonate improves sleep quality and daytime functioning in adults with self-reported sleep problems: a randomized controlled trial. Sleep Med X. 2024;8:100121. doi: 10.1016/j.sleepx.2024.100121. Erratum in: Sleep Med X. 2025;9:100141. doi: 10.1016/j.sleepx.2025.100141.
17. Candow DG, Forbes SC, Ostojic SM, et al. “Heads up” for creatine supplementation and its potential applications for brain health and function. Sports Med. 2023;53(Suppl 1):49-65. doi: 10.1007/s40279-023-01870-9.
18. Lewis JE, Poles J, Shaw DP, Karhu E, Khan SA, Lyons AE, Sacco SB, McDaniel HR. The effects of twenty-one nutrients and phytonutrients on cognitive function: A narrative review. J Clin Transl Res. 2021 Aug 4;7(4):575–620. Available from: https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC8445631/
19. Valotto Neto LJ, Reverete de Araujo M, Moretti Junior RC, Machado NM, Joshi RK, dos Santos Buglio D, Barbalho Lamas C, Direito R, Fornari Laurindo L, Tanaka M, et al. Investigating the neuroprotective and cognitive-enhancing effects of Bacopa monnieri: a systematic review focused on inflammation, oxidative stress, mitochondrial dysfunction, and apoptosis. Antioxidants. 2024;13(4):393. doi:10.3390/antiox13040393.
20. Meng X, Zhou J, Zhao CN, Gan RY, Li HB. Health benefits and molecular mechanisms of resveratrol: a narrative review. Foods. 2020;9(3):340. doi:10.3390/foods9030340.
21. Francis AJ, Sreenivasan C, Parikh A, AlQassab O, Kanthajan T, Pandey M, Nwosu M. Curcumin and cognitive function: a systematic review of the effects of curcumin on adults with and without neurocognitive disorders. Cureus. 2024 Aug 25;16(8):e67706. doi:10.7759/cureus.67706.
22. Wei M, Wu T, Chen N. Bridging neurotrophic factors and bioactive peptides to Alzheimer’s disease. Ageing Res Rev. 2024 Feb;94:102177. doi:10.1016/j.arr.2023.102177.