Berberyna, bioaktywna cząsteczka alkaloidu występująca w wielu tradycyjnych roślinach leczniczych, zyskuje uznanie dzięki swoim właściwościom wspomagającym odchudzanie, leczenie zespołu policystycznych jajników (PCOS) oraz kontrolowanie poziomu insuliny. Berberyna ma również potencjalne właściwości zapobiegające i leczące nowotwory, które omówimy w tym artykule.
Wstępne badania wskazują na obiecujące właściwości berberyny w hamowaniu proliferacji komórek nowotworowych, indukowaniu apoptozy i zwiększaniu skuteczności konwencjonalnych terapii. Typowe dawki berberyny stosowane w badaniach wynoszą od 1000 do 1500 mg dziennie, ale konieczne są dalsze badania, aby udowodnić optymalne dawkowanie i długoterminowe bezpieczeństwo.
Berberyna – korzyści
Berberyna to związek alkaloidowy izolowany z różnych roślin, takich jak te z rodzin:
- Annonaceae,
- Berberidaceae,
- Menispermaceae,
- Papaveraceae,
- Ranunculaceae,
- Rutaceae.
Berberyna jest dobrze znanym związkiem fitochemicznym stosowanym w tradycyjnej medycynie chińskiej. Wczesne pisma sugerują, że różne części rośliny berberyny były używane już w 650 r. p.n.e. Najwięcej berberyny znajduje się w roślinach z rodzaju Berberis, zwłaszcza w korze, łodydze i korzeniach. Nowoczesne metody ekstrakcji berberyny zapewniają wysoką czystość i skuteczność suplementu berberyny (1).
Ekstrakt berberyny jest przygotowywany jako suplement w dwóch głównych postaciach: berberyna HCl (lub chlorowodorek berberyny) oraz siarczan/chlorek/bromek berberyny.
Te suplementy berberyny oferują wiele korzyści zdrowotnych, takich jak:
- utrata masy ciała,
- obniżenie poziomu cukru we krwi,
- obniżenie poziomu cholesterolu całkowitego i wysokiego ciśnienia krwi,
- może pomóc w leczeniu zespołu policystycznych jajników (PCOS) i zwiększyć skuteczność zabiegów IVF.
Więcej informacji na temat korzyści zdrowotnych berberyny i odpowiednich dawek dla tych zastosowań znajdziesz w naszym poprzednim artykule: „Berberyna – korzyści zdrowotne, dawkowanie i skutki uboczne”.
W dalszej części tego artykułu skupimy się wyłącznie na potencjalnym wpływie berberyny na zapobieganie i leczenie raka.
Jak berberyna może wpływać na wzrost komórek nowotworowych?
Aby zrozumieć, w jaki sposób berberyna może wpływać na wzrost lub rozwój nowotworu, musimy najpierw zrozumieć, jak działa ona na poziomie molekularnym. Jednym z najbardziej znanych i znaczących sposobów działania berberyny jest jej wpływ na szlak kinazy białkowej aktywowanej przez AMP (AMPK). Aktywując ten szlak, berberyna może sprzyjać zatrzymaniu podziału komórek i promować programowaną śmierć komórek, zwaną apoptozą.
Innym szlakiem, na który wpływa berberyna, jest szlak mTOR, który często jest zbyt aktywny w komórkach nowotworowych. Hamując mTOR, berberyna może zmniejszyć przeżywalność komórek nowotworowych i zwiększyć ich wrażliwość na inne metody leczenia.
Jeśli chcecie dowiedzieć się więcej o tych szlakach i ich działaniu, przeczytajcie nasz artykuł: „Czy szlaki AMPK i mTOR są molekularnym kluczem do długowieczności?”.
Oprócz wpływu na wzrost komórek i apoptozę, berberyna ma również silne właściwości przeciwzapalne. Przewlekłe stany zapalne są dobrze znanym czynnikiem ryzyka raka, a poprzez zmniejszenie stanu zapalnego berberyna może pomóc w zapobieganiu rozwojowi raka (2).
Berberyna a rak – wstępne badania
Wstępne badania pokazują, że berberyna może hamować wzrost różnych kultur komórek nowotworowych, w tym:
- raka piersi,
- jelita grubego,
- żołądka,
- płuc,
- prostaty
- i wątroby.
Na przykład berberyna hamowała podział i wzrost potrójnie ujemnych komórek raka piersi poprzez indukowanie apoptozy i zatrzymanie cyklu komórkowego (3). W modelach raka jelita grubego berberyna hamowała wzrost guza i przerzuty (4).
W przypadku komórek raka wątroby wykazano, że berberyna wywołuje autofagię, która może usuwać niebezpieczne komórki nowotworowe (5). Ponadto w przypadku raka prostaty zaobserwowano, że berberyna hamuje szlak sygnałowy receptora androgenowego, który odgrywa kluczową rolę we wzroście i przeżywalności komórek raka prostaty (6).
Należy pamiętać, że badania te zostały przeprowadzone w naczyniach laboratoryjnych zawierających hodowle izolowanych komórek lub na modelach zwierzęcych. Faktyczne przetestowanie takich właściwości berberyny i przełożenie wyników na badania na ludziach jest bardzo trudne. Istnieją jednak pewne badania kliniczne dotyczące berberyny i nowotworów u ludzi, więc zobaczmy, jakie są ich wyniki!
Berberyna a nowotwory – badania kliniczne na ludziach
Obecnie nie ma badań klinicznych dotyczących berberyny i nowotworów, ale można powiedzieć, że wyniki wstępnych badań wyglądają obiecująco.
Wyniki te wskazują na ogromny potencjał berberyny, ale musimy pamiętać, że są to dopiero bardzo wczesne badania. Należy przeprowadzić większe i bardziej złożone badania, aby:
- ustalić właściwą dawkę berberyny,
- sprawdzić, czy jest ona bezpieczna dla każdego pacjenta,
- potwierdzić, że berberyna faktycznie zatrzymuje lub zapobiega rozwojowi nowotworów.
Berberyna a chemioterapia
Ponieważ berberyna jest powiązana z rozwojem i śmiercią komórek na wiele sposobów, pojawia się ważne pytanie. Czy berberyna wpływa na chemioterapię?
Odpowiedź jest bardziej skomplikowana niż proste „tak” lub „nie”. Berberyna może zarówno wzmacniać, jak i wpływać na chemioterapię, co w dużym stopniu zależy od kontekstu i konkretnego leku stosowanego w chemioterapii. Oto, co wiemy na ten moment (7):
- Cisplatyna i doksorubicyna: Zaobserwowano, że berberyna zwiększa wrażliwość komórek nowotworowych na te leki stosowane w chemioterapii. Może to oznaczać, że podczas leczenia potrzebna będzie mniejsza ich ilość, jeśli potwierdzi się to w badaniach klinicznych na ludziach.
- Berberyna może hamować enzymy wątrobowe, takie jak CYP3A4, które metabolizują wiele leków, w tym niektóre środki stosowane w chemioterapii. Zmienia to poziom leku stosowanego w chemioterapii w organizmie, potencjalnie zwiększając jego toksyczność i obniżając skuteczność.
W żadnym wypadku nie należy samodzielnie rozpoczynać przyjmowania berberyny, jeśli jesteś obecnie poddawany chemioterapii. Aby uniknąć potencjalnych negatywnych interakcji, należy dokładnie rozważyć czas, dawkę i konkretne leki chemioterapeutyczne.
Berberyna a immunoterapia
Wstępne badania sugerują, że berberyna może potencjalnie współdziałać z niektórymi środkami immunoterapeutycznymi. Wynika to z właściwości berberyny, która może hamować wzrost komórek nowotworowych i indukować apoptozę.
Jednak wpływ berberyny na układ odpornościowy nie jest w pełni poznany, a berberyna może zakłócać działanie niektórych immunoterapii. Podobnie jak chemioterapia, berberyna może wpływać na metabolizm leków poprzez hamowanie enzymów wątrobowych.
Podsumowanie
Dowody wskazują, że berberyna może potencjalnie stanowić naturalną broń w profilaktyce i leczeniu nowotworów. Może ona oddziaływać na wiele szlaków molekularnych związanych z rozwojem nowotworów i ma właściwości przeciwzapalne.
Należy jednak zachować ostrożność. Chociaż dane przedkliniczne i wczesne dane kliniczne dotyczące berberyny są obiecujące, konieczne są dalsze badania, aby w pełni zrozumieć rolę berberyny w metabolizmie nowotworów. Jeśli zamierzasz ją stosować, najpierw skonsultuj się z lekarzem!
Źródła:
- Juan Manuel Germán-Acacio, David Eduardo Meza-Sánchez, David Morales-Morales, Chapter 3 - Therapeutically relevant natural products as AMPK activators in the treatment of diabetes, Editor(s): Atta-ur-Rahman,
Studies in Natural Products Chemistry, Elsevier, Volume 66, 2020, Pages 57-90, ISSN 1572-5995, ISBN 9780128179079, https://doi.org/10.1016/B978-0-12-817907-9.00003-9. - Almatroodi SA, Alsahli MA, Rahmani AH. Berberine: An Important Emphasis on Its Anticancer Effects through Modulation of Various Cell Signaling Pathways. Molecules. 2022 Sep 10;27(18):5889. doi: 10.3390/molecules27185889.
- El Khalki L, Maire V, Dubois T, Zyad A. Berberine Impairs the Survival of Triple Negative Breast Cancer Cells: Cellular and Molecular Analyses. Molecules. 2020 Jan 24;25(3):506. doi: 10.3390/molecules25030506.
- Tarawneh N, Hamadneh L, Abu-Irmaileh B, Shraideh Z, Bustanji Y, Abdalla S. Berberine Inhibited Growth and Migration of Human Colon Cancer Cell Lines by Increasing Phosphatase and Tensin and Inhibiting Aquaporins 1, 3 and 5 Expressions. Molecules. 2023 Apr 29;28(9):3823. doi: 10.3390/molecules28093823.
- Wang N, Feng Y, Zhu M, Tsang CM, Man K, Tong Y, Tsao SW. Berberine induces autophagic cell death and mitochondrial apoptosis in liver cancer cells: the cellular mechanism. J Cell Biochem. 2010 Dec 15;111(6):1426-36. doi: 10.1002/jcb.22869.
- Liu CH, Tang WC, Sia P, Huang CC, Yang PM, Wu MH, Lai IL, Lee KH. Berberine inhibits the metastatic ability of prostate cancer cells by suppressing epithelial-to-mesenchymal transition (EMT)-associated genes with predictive and prognostic relevance. Int J Med Sci. 2015 Jan 1;12(1):63-71. doi: 10.7150/ijms.9982.
- Jiang X, Jiang Z, Jiang M, Sun Y. Berberine as a Potential Agent for the Treatment of Colorectal Cancer. Front Med (Lausanne). 2022 Apr 28;9:886996. doi: 10.3389/fmed.2022.886996.
