Βοηθά η φωσφατιδυλοσερίνη στο στρες και τη συγκέντρωση;

Η φωσφατιδυλοσερίνη (PS) έχει μελετηθεί τόσο για την επίδρασή της στην κορτιζόλη όσο και για τη δράση της στη συγκέντρωση. Τα ερευνητικά δεδομένα γύρω από το στρες είναι αρκετά σταθερά και σαφή. Αντίθετα, οι έρευνες που αφορούν τη συγκέντρωση είναι πιο περιορισμένες και τα αποτελέσματά τους παραμένουν μικτά.

Αν ακούτε για πρώτη φορά τη φωσφατιδυλοσερίνη, στο προηγούμενο άρθρο μας αναλύουμε λεπτομερώς τι ακριβώς είναι και πώς λειτουργεί στον οργανισμό: Τι είναι η φωσφατιδυλοσερίνη και ποιος είναι ο ρόλος της;

Φωσφατιδυλοσερίνη κατά του στρες: Εκεί που η επιστήμη συμφωνεί

Το πιο ξεκάθαρο αποτέλεσμα που έχει δείξει η έρευνα για την PS αφορά την κορτιζόλη – την ορμόνη που εκκρίνει ο οργανισμός μας όταν βρίσκεται υπό πίεση.

Σε μια μελέτη που κράτησε τρεις εβδομάδες, τέσσερις ομάδες έλαβαν εικονικό φάρμακο ή ένα σύμπλεγμα προερχόμενο από σόγια που παρείχε 400, 600 ή 800 mg PS την ημέρα, σε συνδυασμό με φωσφατιδικό οξύ, πριν από ένα τυποποιημένο τεστ στρες. Η ομάδα των 400 mg PS παρουσίασε μειωμένη απόκριση στην κορτιζόλη και οι συμμετέχοντες ανέφεραν μειωμένο άγχος μετά τη δοκιμασία. Οι υψηλότερες δόσεις δεν είχαν κανένα αποτέλεσμα (1).

Εξατομικευμένος οδηγός Φτιάξε το πλάνο συμπληρωμάτων σου Μάθε ποια συμπληρώματα σου ταιριάζουν →

Σε μια μεταγενέστερη μελέτη με τη συμμετοχή 75 ανδρών, το ίδιο σύμπλεγμα δοκιμάστηκε για έξι εβδομάδες, είτε σε δόση 400 mg PS με 400 mg φωσφατιδικού οξέος είτε στη μισή ποσότητα. Η δόση των 400 mg ομαλοποίησε την απόκριση της κορτιζόλης, αλλά μόνο στους άνδρες που βίωναν ήδη χρόνιο στρες. Αντίθετα, η δόση των 200 mg δεν είχε κανένα αποτέλεσμα, ούτε μείωσε το επίπεδο του άγχους που ένιωθαν οι συμμετέχοντες (2).

Και στις δύο μελέτες, ήταν η δόση των 400 mg PS με φωσφατιδικό οξύ που σταθεροποίησε την αύξηση των ορμονών του στρες, ενώ στην μεταγενέστερη και ευρύτερη μελέτη αυτό παρατηρήθηκε μόνο σε άνδρες που βίωναν ήδη μακροχρόνιο στρες.

Φωσφατιδυλοσερίνη, συγκέντρωση και πνευματική απόδοση

Η συγκέντρωση είναι το πεδίο για το οποίο η PS διαφημίζεται περισσότερο, αλλά έχει μελετηθεί λιγότερο. Συνολικά, μόλις τέσσερις κλινικές δοκιμές έχουν μετρήσει αυτή τη δράση της.

Σε μια μελέτη που διεξήχθη σε υγιείς νεαρούς ενήλικες άνδρες μετρήθηκε η νοητική ταχύτητα. Δεκαοκτώ άνδρες έλαβαν 400 mg ημερησίως φωσφολιπιδίου σόγιας (PS) ή εικονικό φάρμακο για δύο εβδομάδες και, στη συνέχεια, εκτέλεσαν μια χρονομετρημένη άσκηση νοητικής αριθμητικής πριν και μετά από μια έντονη προπόνηση των ποδιών. Όσοι έλαβαν PS επεξεργάστηκαν τους υπολογισμούς κατά 20% ταχύτερα πριν από την προπόνηση, αλλά όχι μετά από αυτήν (3). Η ακρίβεια δεν βελτιώθηκε σημαντικά, ενώ η μελέτη χρηματοδοτήθηκε από τον κατασκευαστή του συστατικού.

Μια μικρή κλινική μελέτη σε 36 παιδιά με διαταραχή ελλειμματικής προσοχής και υπερκινητικότητας (ΔΕΠΥ) ανέφερε βελτιώσεις στην ακουστική μνήμη και τη συγκέντρωση μετά από λήψη 200 mg ημερησίως φωσφολιπιδίου σόγιας (PS) για δύο μήνες (4). Αξίζει να σημειωθεί ότι οι συμμετέχοντες είχαν ήδη διαγνωσμένη πάθηση, ενώ ο κατασκευαστής του συστατικού παρείχε το υλικό της έρευνας και συνυπέγραψε τη μελέτη.

Αντίθετα, μια μεγαλύτερη κλινική δοκιμή σε 209 υγιή παιδιά δεν διαπίστωσε καμία συνολική διαφορά στη συγκέντρωση ή τη μνήμη, έπειτα από καθημερινή χορήγηση 100 mg PS προερχόμενης από ηλίανθο (5).

Σε μια παρουσίαση που έγινε σε επιστημονικό συνέδριο, περιγράφονται 70 ενήλικες ηλικίας 35 έως 65 ετών που ανέφεραν γνωστική έκπτωση και έλαβαν φωσφολιπίδιο (PS) θαλάσσιας προέλευσης, με βελτίωση της ψυχοκινητικής ταχύτητας σε σύγκριση με το εικονικό φάρμακο (6), αν και η ταχύτητα κτυπήματος με τα δάχτυλα δεν ισοδυναμεί με συγκέντρωση και το εύρημα αυτό δεν έχει ακόμη δημοσιευτεί σε πλήρες επιστημονικό άρθρο.

Ποια ήταν η ποσότητα φωσφατιδυλοσερίνης που χρησιμοποιήθηκε στις κλινικές δοκιμές;

Στους ενήλικες, τόσο οι μελέτες για το στρες όσο και η μελέτη για την πνευματική ταχύτητα κατέδειξαν αποτελεσματικότητα σε δόση 400 mg PS την ημέρα. Στη μελέτη για παιδιά με ΔΕΠΥ χρησιμοποιήθηκαν 200 mg. Στις μελέτες για το άγχος, η PS χορηγήθηκε σε συνδυασμό με φωσφατιδικό οξύ, οπότε οι δόσεις αυτές δεν είναι άμεσα συγκρίσιμες με τη PS που λαμβάνεται μόνη της.

Το συμπλήρωμα λαμβανόταν καθημερινά, για διάστημα από δύο εβδομάδες έως τρεις μήνες, προτού αξιολογηθεί οποιοδήποτε αποτέλεσμα. Καμία κλινική δοκιμή δεν έχει εξετάσει την περιστασιακή χρήση ή τη λήψη μιας μεμονωμένης δόσης πριν από μια απαιτητική ημέρα.

Είναι ασφαλής η φωσφατιδυλοσερίνη;

Η PS έχει αποδειχθεί ιδιαίτερα ανεκτή από τον οργανισμό. Μια ανασκόπηση του 2023 [7] που εξέτασε επτά τυχαιοποιημένες κλινικές δοκιμές σε υγιείς ενήλικες άνδρες δεν κατέγραψε καμία ανεπιθύμητη ενέργεια ούτε αποχωρήσεις συμμετεχόντων, ενώ η ευρύτερη βιβλιογραφία δεν αναφέρει κάποιο σταθερό μοτίβο σοβαρών παρενεργειών (8). Ωστόσο, οι περισσότερες δοκιμές ήταν βραχυπρόθεσμες, πράγμα που σημαίνει ότι η μακροχρόνια ασφάλειά της δεν έχει ακόμη τεκμηριωθεί επαρκώς.

Συμπέρασμα

Όσον αφορά το στρες, το πιο σταθερό εύρημα είναι πολύ συγκεκριμένο: η δόση των 400 mg PS σε συνδυασμό με φωσφατιδικό οξύ άλλαξε την ορμονική απόκριση σε έναν οξύ παράγοντα στρες – και μάλιστα, στη μεγαλύτερη κλινική δοκιμή, αυτό παρατηρήθηκε αποκλειστικά σε άνδρες που βίωναν ήδη χρόνιο στρες.

Όσον αφορά τη συγκέντρωση, τα επιστημονικά δεδομένα είναι ακόμη υπό εξέλιξη. Μια κλινική δοκιμή σε υγιή παιδιά δεν έδειξε καμία διαφορά· ωστόσο, υγιείς νεαροί άνδρες λειτούργησαν ταχύτερα σε μια χρονομετρημένη πνευματική δοκιμασία, ενώ παιδιά με ΔΕΠΥ εμφάνισαν βελτίωση στο κομμάτι της προσοχής.

Το συμπλήρωμα φωσφατιδυλοσερίνης της Augment Life παρέχει ένα σύμπλεγμα φωσφατιδυλοσερίνης 400 mg, το οποίο προσφέρει 200 mg PS ανά κάψουλα, και λαμβάνεται μαζί με το φαγητό.

Διαβάστε περισσότερα: Βελτιώνει τη μνήμη η φωσφατιδυλοσερίνη; και Πώς να αντιμετωπίσουμε το στρες της καθημερινότητας; και Βοηθά η Ashwagandha στην αντιμετώπιση του MTHFR και του συνδρόμου χρόνιας κόπωσης;

Βιβλιογραφικές πηγές

1. Hellhammer J, Fries E, Buss C, et al. Effects of soy lecithin phosphatidic acid and phosphatidylserine complex (PAS) on the endocrine and psychological responses to mental stress. Stress. 2004;7(2):119-26. https://doi.org/10.1080/10253890410001728379
2. Hellhammer J, Vogt D, Franz N, et al. A soy-based phosphatidylserine/phosphatidic acid complex (PAS) normalizes the stress reactivity of hypothalamus-pituitary-adrenal-axis in chronically stressed male subjects: a randomized, placebo-controlled study. Lipids Health Dis. 2014;13:121. https://doi.org/10.1186/1476-511X-13-121
3. Parker AG, Gordon J, Thornton A, Byars A, Lubker J, Bartlett M, et al. The effects of IQPLUS Focus on cognitive function, mood and endocrine response before and following acute exercise. J Int Soc Sports Nutr. 2011;8:16. https://doi.org/10.1186/1550-2783-8-16
4. Hirayama S, Terasawa K, Rabeler R, Hirayama T, Inoue T, Tatsumi Y, Purpura M, Jager R. The effect of phosphatidylserine administration on memory and symptoms of attention-deficit hyperactivity disorder: a randomised, double-blind, placebo-controlled clinical trial. J Hum Nutr Diet. 2014;27(Suppl 2):284-91. https://doi.org/10.1111/jhn.12090
5. Friling M, Jackson PA, Kennedy D, Dodd F, Smith E, Lavie A, Lopresti A, Ivanir E, Jalanka J. The cognitive effects of supplementation with sunflower phosphatidyl serine in healthy children aged 8 to 12 years: a randomized controlled trial. Nutr J. 2026;25:3. https://doi.org/10.1186/s12937-025-01264-9
6. Liu Y, Lu Y, Tang Y. Phosphatidylserine supplementation on psychomotor speed among healthy adults with subjective cognitive declines. Innov Aging. 2025;9(Suppl 2):igaf122.3233. https://doi.org/10.1093/geroni/igaf122.3233
7. Welch J, Bashir H, Daniels S. The effect of phosphatidylserine supplementation on athletic performance: a systematic review of randomized clinical trials. J Sports Sci Nutr. 2023;4(2):170-5. https://doi.org/10.33545/27077012.2023.v4.i2c.209
8. Hussain M, Khan I, Chaudhary MN, et al. Phosphatidylserine: a comprehensive overview of synthesis, metabolism, and nutrition. Chem Phys Lipids. 2024;264:105422. https://doi.org/10.1016/j.chemphyslip.2024.105422