Το Lion's Mane συχνά αποκαλείται "το μανιτάρι του μυαλού". Αυτό που συναρπάζει τους επιστήμονες είναι ο τρόπος που λειτουργεί: είναι από τα πιο μελετημένα φαρμακευτικά μανιτάρια και φαίνεται να επηρεάζει δύο πολύτιμες πρωτεΐνες που χρειάζεται ο εγκέφαλός μας για να κρατά τα κύτταρά του ζωντανά και ευέλικτα. Πρόκειται για τον νευρικό αυξητικό παράγοντα (NGF) και τον νευροτροφικό παράγοντα του εγκεφάλου (BDNF). Αυτοί οι νευροτροφικοί παράγοντες βοηθούν τα νευρικά κύτταρα να επιβιώνουν, να δημιουργούν νέες συνδέσεις και να ενισχύουν τη μάθηση και τη μνήμη. Μιας και οι δύο αυτοί παράγοντες μειώνονται καθώς μεγαλώνουμε, έχουν γίνει βασικός στόχος στις έρευνες για την υγιή γήρανση.
Στο προηγούμενο άρθρο μας, Τι είναι το Lion's Mane;, παρουσιάσαμε το μανιτάρι. Στο παρόν άρθρο, εξετάζουμε την επιστήμη πίσω από τους παράγοντες NGF και BDNF, καθώς και το κατά πόσο το Lion's Mane υποστηρίζει πραγματικά την υγεία του εγκεφάλου.
Lion's Mane και νευροτροφικός παράγοντας προερχόμενος από τον εγκέφαλο (BDNF))
Ο NGF βοηθά ορισμένους νευρώνες να επιβιώσουν, να αυτοεπιδιορθωθούν και να σχηματίσουν νέες συνδέσεις καθ' όλη τη διάρκεια της ζωής. Καθώς γερνάμε, η διατήρηση αυτών των συνδέσεων καθίσταται ολοένα και πιο σημαντική για την υγιή εγκεφαλική λειτουργία. Το Lion's Mane περιέχει δύο οικογένειες ενώσεων που φαίνεται να παρακινούν τα κύτταρα να παράγουν μεγαλύτερη ποσότητα αυτού του παράγοντα: τις ερικενόνες (hericenones), οι οποίες προέρχονται από το καρπόσωμα (το ορατό μανιτάρι), και τις ερινασίνες (erinacines), οι οποίες προέρχονται από το μυκήλιο (το υπόγειο δίκτυο που μοιάζει με ρίζα).
Σε μια εργαστηριακή μελέτη, το εκχύλισμα από Lion's Mane ανέβασε την παραγωγή του NGF σε ανθρώπινα κύτταρα που υποστηρίζουν τον εγκέφαλο. Μάλιστα, όσο μεγαλύτερη ήταν η δόση του εκχυλίσματος, τόσο περισσότερο NGF παρήγαγαν τα κύτταρα (1). Μια δεύτερη μελέτη προχώρησε ακόμα πιο μακριά: το εκχύλισμα ανάγκασε τα νευρικά κύτταρα να βγάλουν νέες διακλαδώσεις και να απελευθερώσουν τα ίδια περισσότερο NGF (2). Το μανιτάρι, δηλαδή, δεν λειτουργεί το ίδιο σαν NGF, αλλά "ανάβει τις μηχανές" του ίδιου του κυττάρου για να παράγει το δικό του.
Lion's Mane and Brain-Derived Neurotrophic Factor (BDNF)
Ο NGF έχει έναν πιο γνωστό «συγγενή», τον BDNF, τον οποίο αναλύουμε στο άρθρο Τι είναι το BDNF; Ο BDNF περιγράφεται συχνά ως "λίπασμα για τον εγκέφαλο", καθώς υποστηρίζει τη μάθηση, τη μνήμη και τον σχηματισμό νέων νευρικών συνδέσεων, ενώ ανταποκρίνεται έντονα σε καθημερινές συνήθειες όπως η σωματική άσκηση και ο ποιοτικός ύπνος.
Το Lion's Mane φαίνεται να επηρεάζει και αυτό το μονοπάτι. Σε μια μελέτη του 2018 σε ποντίκια, ένα εκχύλισμα εμπλουτισμένο με ερινασίνη Α (erinacine A) μείωσε τις συμπεριφορές που προσομοιάζουν με κατάθλιψη μετά από χρόνιο στρες, αποκαθιστώντας παράλληλα τη δραστηριότητα του BDNF στον ιππόκαμπο, το κέντρο μνήμης του εγκεφάλου (3).
Μια μελέτη του 2023 έφερε στο φως περισσότερες λεπτομέρειες. Μία από τις ενώσεις του μανιταριού, η ερικενίνη Α (hericene A), διέγειρε την ανάπτυξη και τη διακλάδωση των νευρώνων σε περιοχές του εγκεφάλου που σχετίζονται με τη μνήμη, σε εργαστηριακό περιβάλλον. Το μπλοκάρισμα του συνηθισμένου σημείου υποδοχής του BDNF μείωσε μόνο εν μέρει αυτό το αποτέλεσμα, γεγονός που υποδηλώνει ότι το μανιτάρι Lion's Mane λειτουργεί μέσα από περισσότερες από μία διαδρομές. Τα ποντίκια στα οποία χορηγήθηκε η συγκεκριμένη ένωση παρήγαγαν περισσότερους αυξητικούς παράγοντες και παρουσίασαν καλύτερες επιδόσεις σε τεστ μνήμης (4). Συνολικά, αυτές οι μελέτες συνδέουν την επίδραση του Lion's Mane στον BDNF με τις δύο βασικές λειτουργίες που υποστηρίζει περισσότερο: τη διάθεση και τη μνήμη.
Μια μελέτη του 2025 πρόσθεσε ακόμη ένα επίπεδο κατανόησης. Όταν χορηγήθηκε ένα τυποποιημένο εκχύλισμα του μανιταριού Lion's Mane, τα ανώριμα ανθρώπινα νευρικά κύτταρα σταμάτησαν σταδιακά να διαιρούνται και άρχισαν να ωριμάζουν σε λειτουργικούς νευρώνες, αναπτύσσοντας μεγαλύτερο μήκος και αποκτώντας ηλεκτρική δραστηριότητα—μια διαδικασία που ονομάζεται νευρωνική διαφοροποίηση (5). Αν και πρόκειται για πρώιμη εργαστηριακή έρευνα, τα ευρήματα υποδηλώνουν ότι το Lion's Mane ενδέχεται να υποστηρίζει τους νευρώνες σε διάφορα στάδια της ανάπτυξής τους.
Προστατεύουν όλα αυτά τον εγκέφαλο;
Τα εργαστηριακά ευρήματα είναι ενθαρρυντικά, αλλά το σημαντικότερο ερώτημα είναι αν μεταφράζονται σε βελτίωση της εγκεφαλικής λειτουργίας. Σε μια μελέτη του 2019, ηλικιωμένα ποντίκια στα οποία χορηγήθηκε εκχύλισμα Lion's Mane εμπλουτισμένο με ερινακίνες (erinacines) για δύο μήνες, εμφάνισαν βελτιωμένη μνήμη αναγνώρισης και μεγαλύτερη ανάπτυξη νέων νευρώνων στον ιππόκαμπο σε σύγκριση με τα ζώα που δεν έλαβαν τη θεραπεία (6).
Ωστόσο, παραμένει μια σημαντική επιφύλαξη. Το ίδιο εκχύλισμα που διέγειρε την παραγωγή του NGF και ενθάρρυνε την ανάπτυξη των νευριτών, δεν προστάτευσε τα κύτταρα αυτά από το οξειδωτικό στρες, μια διαδικασία που συνδέεται με τη γήρανση (2). Η υποστήριξη της ανάπτυξης των νευρώνων και η πρόληψη της νευρωνικής βλάβης αποτελούν διαφορετικές προκλήσεις. Επιπλέον, τα περισσότερα στοιχεία μέχρι στιγμής προέρχονται από εργαστηριακές μελέτες και δοκιμές σε ζώα, όχι σε ανθρώπους.
Τι δείχνουν οι μελέτες σε ανθρώπους
Παρά τις ελπιδοφόρες ενδείξεις σε κυτταρικό επίπεδο και σε ζώα, οι μελέτες σε ανθρώπους παρουσιάζουν μια πιο περίπλοκη εικόνα. Μεταξύ των τυχαιοποιημένων δοκιμών που έχουν διεξαχθεί μέχρι στιγμής, αρκετές αναφέρουν ενθαρρυντικά ευρήματα, αλλά οι περισσότερες είναι μικρής κλίμακας και σύντομης διάρκειας (7). Τα πιο ξεκάθαρα δείγματα προέρχονται από άτομα που ήδη παρουσιάζουν γνωστική εξασθένηση, ενώ σε υγιείς ενήλικες τα αποτελέσματα είναι πιο ασταθή. Στην πιο συχνά αναφερόμενη δοκιμή, 30 ηλικιωμένοι ενήλικες με ήπια γνωστική διαταραχή λάμβαναν 3 γραμμάρια Lion's Mane καθημερινά για δεκαέξι εβδομάδες και σημείωσαν καλύτερη βαθμολογία σε κλίμακα γνωστικής λειτουργίας σε σχέση με την ομάδα του εικονικού φαρμάκου (placebo)· ωστόσο, τα οφέλη αυτά εξασθένησαν μόλις διέκοψαν τη λήψη (8). Μια άλλη δοκιμή σε 31 υγιείς ενήλικες άνω των 50 ετών έδειξε βελτίωση σε ένα γνωστικό τεστ μετά από δώδεκα εβδομάδες, αλλά όχι σε άλλα δύο· δεδομένου ότι η συγκεκριμένη ομάδα ξεκίνησε με ελαφρώς καλύτερη επίδοση και η ομάδα του εικονικού φαρμάκου παρουσίασε επίσης βελτίωση, δεν μπορεί να αποκλειστεί το φαινόμενο της εξοικείωσης με το τεστ (practice effect) (9).
Δεν συμφωνούν όλες οι μελέτες μεταξύ τους. Ορισμένες κλινικές δοκιμές διαπιστώνουν οφέλη σε συγκεκριμένες νοητικές διεργασίες, ενώ άλλες δείχνουν ελάχιστη ή καθόλου μετρήσιμη επίδραση, ιδιαίτερα μετά από μία μόνο δόση (10,11). Προς το παρόν, τα στοιχεία είναι υποσχόμενα, αλλά θα απαιτηθούν μεγαλύτερης κλίμακας και διάρκειας δοκιμές για να καταλήξουμε σε βέβαια συμπεράσματα.
Η ίδια διάσταση απόψεων εμφανίζεται και στην περίπτωση των ασθενειών. Μεταξύ 49 ατόμων με ήπια νόσο Αλτσχάιμερ, η χορήγηση Lion's Mane εμπλουτισμένου με ερινακίνη Α για σχεδόν έναν χρόνο βελτίωσε την καθημερινή τους λειτουργικότητα, ακόμη και αν τα τυπικά γνωστικά τεστ δεν παρουσίασαν μεταβολή (12).
Με απλά λόγια, ο τρόπος που λειτουργεί το μανιτάρι βγάζει απόλυτα νόημα βιολογικά και υποστηρίζεται ξεκάθαρα από τα εργαστηριακά πειράματα. Όμως, οι αποδείξεις που έχουμε για τους ανθρώπους είναι ακόμα στην αρχή και παραμένουν περιορισμένες. Σε γενικές γραμμές, το Lion's Mane θεωρείται απόλυτα ασφαλές για κατανάλωση, αν και δεν έχουμε ακόμα αρκετά στοιχεία για τις μακροχρόνιες επιπτώσεις των πολύ συμπυκνωμένων συμπληρωμάτων (7).
Οι κλινικές δοκιμές έχουν εξετάσει τη χρήση 1,5 με 3 γραμμαρίων την ημέρα, για διάστημα αρκετών εβδομάδων, αφού τα όποια οφέλη έτειναν να εξαφανίζονται μόλις οι συμμετέχοντες σταματούσαν το συμπλήρωμα. Αν θέλετε να το δοκιμάσετε και εσείς, το εκχύλισμα Lion's Mane της Augment Life είναι διαθέσιμο στο online κατάστημά μας.
Σχετικά άρθρα
Βιβλιογραφικές πηγές
- Mori K, Obara Y, Hirota M, Azumi Y, Kinugasa S, Inatomi S, Nakahata N. Nerve Growth Factor-Inducing Activity of Hericium erinaceus in 1321N1 Human Astrocytoma Cells. Biological & Pharmaceutical Bulletin. 2008;31(9):1727–1732. doi: 10.1248/bpb.31.1727
- Lai PL, Naidu M, Sabaratnam V, Wong KH, David RP, Kuppusamy UR, Abdullah N, Malek SNA. Neurotrophic Properties of the Lion's Mane Medicinal Mushroom, Hericium erinaceus (Higher Basidiomycetes) from Malaysia. International Journal of Medicinal Mushrooms. 2013;15(6):539–554. doi: 10.1615/intjmedmushr.v15.i6.30
- Chiu CH, Chyau CC, Chen CC, Lee LY, Chen WP, Liu JL, Lin WH, Mong MC. Erinacine A-Enriched Hericium erinaceus Mycelium Produces Antidepressant-Like Effects through Modulating BDNF/PI3K/Akt/GSK-3β Signaling in Mice. International Journal of Molecular Sciences. 2018;19(2):341. doi: 10.3390/ijms19020341
- Martínez-Mármol R, Chai Y, Conroy JN, Khan Z, Hong SM, Kim SB, et al. Hericerin Derivatives Activates a Pan-Neurotrophic Pathway in Central Hippocampal Neurons Converging to ERK1/2 Signaling Enhancing Spatial Memory. Journal of Neurochemistry. 2023;165(6):791–808. doi: 10.1111/jnc.15767
- Brandalise F, Priori EC, Giammello F, Venuti MT, Ratto D, Goppa L, Locatelli CA, Savino E, Roda E, Rossi P. Hericium erinaceus Extracts Promote Neuronal Differentiation and Excitability through Nootropic Metabolite Activity. Biomedicine & Pharmacotherapy. 2025;188:118204. doi: 10.1016/j.biopha.2025.118204
- Ratto D, Corana F, Mannucci B, Priori EC, Cobelli F, Roda E, et al. Hericium erinaceus Improves Recognition Memory and Induces Hippocampal and Cerebellar Neurogenesis in Frail Mice during Aging. Nutrients. 2019;11(4):715. doi: 10.3390/nu11040715
- Alzheimer's Drug Discovery Foundation. Lion's Mane Mushroom. Cognitive Vitality Reports. Updated 14 July 2025. alzdiscovery.org
- Mori K, Inatomi S, Ouchi K, Azumi Y, Tuchida T. Improving Effects of the Mushroom Yamabushitake (Hericium erinaceus) on Mild Cognitive Impairment: A Double-Blind Placebo-Controlled Clinical Trial. Phytotherapy Research. 2009;23(3):367–372. doi: 10.1002/ptr.2634
- Saitsu Y, Nishide A, Kikushima K, Shimizu K, Ohnuki K. Improvement of Cognitive Functions by Oral Intake of Hericium erinaceus. Biomedical Research (Tokyo). 2019;40(4):125–131. doi: 10.2220/biomedres.40.125
- Docherty S, Doughty FL, Smith EF. The Acute and Chronic Effects of Lion's Mane Mushroom Supplementation on Cognitive Function, Stress and Mood in Young Adults: A Double-Blind, Parallel Groups, Pilot Study. Nutrients. 2023;15(22):4842. doi: 10.3390/nu15224842
- Surendran G, Saye J, Binti Mohd Jalil S, Spreadborough J, Duong K, Shatwan IM, Lilley D, Heinrich M, Dodd GF, Surendran S. Acute Effects of a Standardised Extract of Hericium erinaceus (Lion's Mane Mushroom) on Cognition and Mood in Healthy Younger Adults: A Double-Blind Randomised Placebo-Controlled Study. Frontiers in Nutrition. 2025;12:1405796. doi: 10.3389/fnut.2025.1405796
- Li IC, Chang HH, Lin CH, Chen WP, Lu TH, Lee LY, Chen YW, Chen YP, Chen CC, Lin DPH. Prevention of Early Alzheimer's Disease by Erinacine A-Enriched Hericium erinaceus Mycelia: A Pilot Double-Blind Placebo-Controlled Study. Frontiers in Aging Neuroscience. 2020;12:155. doi: 10.3389/fnagi.2020.00155
