Ενημερώθηκε στις 10 Νοεμβρίου 2026 από την Anna Hamer
Η σπερμιδίνη είναι μια φυσική ένωση που βρίσκεται σχεδόν σε όλα τα ζωντανά κύτταρα, καθώς και σε τροφές όπως τα φασόλια σόγιας, τα μανιτάρια και το φύτρο σιταριού. Στα ζώα έχει συσχετιστεί με μεγαλύτερη διάρκεια ζωής, γι' αυτό έχει γίνει ένα από τα συμπληρώματα μακροζωίας για τα οποία γίνεται περισσότερος λόγος.
Τι δείχνει όμως η έρευνα σε ανθρώπους μέχρι σήμερα; Δείτε τι γνωρίζουμε για τον τρόπο δράσης της σπερμιδίνης, την προέλευσή της, τι βρήκαν οι μελέτες σε ανθρώπους και τι δεν βρήκαν.
Τι είναι η σπερμιδίνη;
Η σπερμιδίνη είναι μια απαραίτητη ένωση πολυαμίνης αναγκαία για την κυτταρική ανάπτυξη, τη διαφοροποίηση και την απόπτωση ή προγραμματισμένο κυτταρικό θάνατο. Αναγνωρίστηκε για πρώτη φορά στο ανθρώπινο σπέρμα και απαντάται σε πολλές τροφές, όπως:
- φασόλια σόγιας,
- μανιτάρια,
- παλαιωμένο τυρί,
- φύτρο σιταριού.
Η σπερμιδίνη ανήκει σε μια ευρύτερη ομάδα ενώσεων που ονομάζονται πολυαμίνες, μαζί με την πουτρεσκίνη και τη σπερμίνη, οι οποίες συμμετέχουν ενεργά στα κύτταρα και αποτελούν απαραίτητο συστατικό για την υγεία και τη μακροζωία (1).
Λειτουργίες της σπερμιδίνης στον οργανισμό
Η σπερμιδίνη, ως πολυαμίνη, σχετίζεται με πολλά σημαντικά βιολογικά φαινόμενα (2, 3):
-
Κυτταρικός μεταβολισμός: Η σπερμιδίνη συμβάλλει σε ένα εύρος μεταβολικών δραστηριοτήτων, συμπεριλαμβανομένων εκείνων των νουκλεϊκών οξέων (ιδίως της σύνθεσης DNA και RNA). Οι διεργασίες αυτές είναι απαραίτητες για την κυτταρική διαίρεση και επιδιόρθωση, προάγοντας έτσι την υγεία των κυττάρων και της ζωής εν γένει.
-
Αυτοφαγία: Ο πιο αξιοσημείωτος ρόλος της σπερμιδίνης είναι ότι επάγει την αυτοφαγία – τη διαδικασία με την οποία τα κύτταρα διασπούν και ανακυκλώνουν τμήματα που έχουν υποστεί βλάβη ή δεν λειτουργούν. Αυτό είναι σημαντικό για την ανανέωση και την αποκατάσταση των κυττάρων, ενώ η αυτοφαγία τείνει να γίνεται λιγότερο αποτελεσματική με την ηλικία. Σε εργαστηριακές μελέτες και μελέτες σε ζώα, η σπερμιδίνη έχει δείξει ότι διεγείρει την αυτοφαγία (4).
-
Λειτουργία των μιτοχονδρίων: Οι πολυαμίνες, ιδίως η σπερμιδίνη, έχει δειχθεί ότι δρουν προστατευτικά για τα μιτοχόνδρια και τα κύτταρα. Τα μιτοχόνδρια θεωρούνται τα ενεργειακά εργοστάσια των κυττάρων και διατηρούν την παραγωγή ενέργειας, στηρίζοντας τη συνολική δραστηριότητα του κυττάρου (4).
Αν θέλετε να μάθετε περισσότερα για την αυτοφαγία, διαβάστε το Ο ρόλος της αυτοφαγίας στην υγεία και τη μακροζωία.
Σπερμιδίνη - Οφέλη για την υγεία
1. Μακροζωία
Ορισμένες ερευνητικές μελέτες δείχνουν ότι η σπερμιδίνη μπορεί να συσχετίζεται με παρατεταμένη διάρκεια ζωής. Σε μια μεγάλη μελέτη που παρακολούθησε 829 ενήλικες για περίπου 20 χρόνια, η υψηλότερη πρόσληψη σπερμιδίνης από την τροφή συσχετίστηκε με μειωμένο κίνδυνο θνησιμότητας: όσοι κατανάλωναν τα περισσότερα είχαν μικρότερη πιθανότητα να πεθάνουν σε αυτό το χρονικό διάστημα από όσους κατανάλωναν τα λιγότερα (5). Η μελέτη εξέτασε τη σπερμιδίνη από την τροφή, όχι από συμπληρώματα, και δεν μπορεί να αποδείξει ότι η σπερμιδίνη ήταν η αιτία, καθώς όσοι καταναλώνουν περισσότερη τείνουν να τρέφονται γενικά πιο υγιεινά.
Στα ζώα, η σπερμιδίνη παρέτεινε τη διάρκεια ζωής σε ζύμες, σκουλήκια, μύγες και ποντίκια (6). Δεν γνωρίζουμε ακόμη αν έχει το ίδιο αποτέλεσμα στους ανθρώπους.
2. Καρδιαγγειακή υγεία
Μελέτες υποδεικνύουν ότι οι άνθρωποι που καταναλώνουν περισσότερη σπερμιδίνη τείνουν να έχουν χαμηλότερη αρτηριακή πίεση και χαμηλότερο κίνδυνο καρδιαγγειακής νόσου (6). Σε μεγαλύτερης ηλικίας ποντίκια, η σπερμιδίνη βοήθησε επίσης την καρδιά να λειτουργεί καλύτερα. Αυτό υποδηλώνει ότι η κατανάλωση τροφών πλούσιων σε σπερμιδίνη θα μπορούσε να είναι προστατευτική για την καρδιά, αλλά δεν δείχνει ότι τα συμπληρώματα σπερμιδίνης κάνουν το ίδιο.
3. Νευροπροστασία και γνωστική λειτουργία
Η σπερμιδίνη έχει δείξει κάποια υπόσχεση για τη λειτουργία του εγκεφάλου σε ηλικιωμένους, αλλά τα αποτελέσματα είναι ανάμεικτα. Σε μια μικρή μελέτη 3 μηνών με 30 ηλικιωμένους που είχαν ανησυχίες για τη μνήμη τους, όσοι έλαβαν ένα φυτικό εκχύλισμα πλούσιο σε σπερμιδίνη παρουσίασαν μέτρια βελτίωση της μνήμης σε σύγκριση με όσους δεν το έλαβαν (7). Ωστόσο, μια μεγαλύτερη μελέτη ενός έτους με 100 άτομα που έπαιρναν μικρότερη ημερήσια δόση (0,9 mg) δεν βρήκε καμία διαφορά στη μνήμη (8). Προς το παρόν, είναι πολύ νωρίς για να πούμε ότι η σπερμιδίνη βελτιώνει τη μνήμη.
4. Ανοσολογική λειτουργία
Πρόκειται για έναν νεότερο τομέα έρευνας. Σε μια μικρή μελέτη της Οξφόρδης, 40 ενήλικες άνω των 65 ετών έλαβαν είτε 6 mg σπερμιδίνης την ημέρα είτε μια κάψουλα χωρίς σπερμιδίνη για 13 εβδομάδες μετά από μια ενισχυτική δόση εμβολίου κατά της COVID-19. Ήταν καλά ανεκτή. Τα συνολικά επίπεδα αντισωμάτων δεν αυξήθηκαν σημαντικά, αλλά στα 8 άτομα που είχαν ανταποκριθεί ανεπαρκώς στο εμβόλιο, η σπερμιδίνη ενίσχυσε τις αποκρίσεις των αντισωμάτων τους (9). Είναι ένα ενθαρρυντικό πρώιμο σημάδι από μια πολύ μικρή ομάδα και απαιτείται περισσότερη έρευνα. Το συμπλήρωμα προήλθε από τον κατασκευαστή του, ο οποίος συνέβαλε επίσης στη χρηματοδότηση της μελέτης.
5. Υγεία μαλλιών και δέρματος
Η σπερμιδίνη έχει συσχετιστεί με την ανάπτυξη των μαλλιών. Στο εργαστήριο, βοήθησε τους ανθρώπινους θύλακες των τριχών να συνεχίσουν να αναπτύσσονται για μεγαλύτερο διάστημα (10). Δεν έχει αποδειχθεί ακόμη ότι προλαμβάνει την τριχόπτωση στους ανθρώπους, και μέχρι στιγμής υπάρχουν λίγα στοιχεία για την υγεία του δέρματος ή τη νεανικότερη εμφάνιση.
Πηγές σπερμιδίνης στη διατροφή
Η σπερμιδίνη υπάρχει φυσικά σε διάφορες τροφές, ιδίως σε πηγές φυτικής προέλευσης. Τα στοιχεία που ακολουθούν προέρχονται από μια σουηδική βάση δεδομένων πολυαμινών στις τροφές και δείχνουν τη σπερμιδίνη ανά τυπική μερίδα. Οι πραγματικές ποσότητες ποικίλλουν σημαντικά ανάλογα με την ποικιλία, την ωριμότητα, την αποθήκευση και την παρασκευή (11).
-
Σόγια: τα βρασμένα φασόλια σόγιας περιέχουν περίπου 9,7 mg ανά μερίδα 190 g. Τα ζυμωμένα προϊόντα σόγιας, όπως το νάτο, αναφέρεται επίσης ότι περιέχουν σημαντικές ποσότητες πολυαμινών (5, 11), αν και η βάση δεδομένων δεν δίνει τιμή για το νάτο.
-
Πράσινα μπιζέλια: περίπου 9,1 mg ανά μερίδα 140 g.
-
Μανιτάρια: περίπου 4,4 mg ανά 50 g (η βάση δεδομένων αναφέρει τα μανιτάρια γενικά, όχι συγκεκριμένο είδος).
-
Μπρόκολο: περίπου 3,6 mg ανά 100 g.
-
Τυρί: περίπου 2,0 mg ανά μερίδα 20 g. Τα παλαιωμένα τυριά γενικά περιέχουν περισσότερες πολυαμίνες από τα φρέσκα.
-
Προϊόντα ολικής άλεσης και φύτρο σιταριού: περιέχουν ποικίλες ποσότητες. Το φύτρο σιταριού είναι μία από τις πλουσιότερες πηγές, ενώ το επεξεργασμένο λευκό αλεύρι περιέχει πολύ λιγότερη.
Η προσθήκη τροφών πλούσιων σε σπερμιδίνη στη διατροφή σας είναι ένας φυσικός τρόπος να αυξήσετε την πρόσληψή σας.
Σπερμιδίνη - Συνιστώμενη δοσολογία
Προς το παρόν δεν υπάρχει επίσημη συνιστώμενη ημερήσια πρόσληψη για τη σπερμιδίνη, καθώς βρίσκεται σε πρώιμο στάδιο έρευνας. Ωστόσο, η Ευρωπαϊκή Αρχή Ασφάλειας των Τροφίμων (EFSA) της Ευρωπαϊκής Ένωσης συνιστά να μην υπερβαίνεται η ημερήσια δόση των 6 mg (12). Η κατευθυντήρια αυτή γραμμή συμβάλλει στην πρόληψη πιθανών παρενεργειών και διασφαλίζει ασφαλή επίπεδα κατανάλωσης.
Αν και οι διατροφικές πηγές σπερμιδίνης φαίνεται να προσφέρουν επαρκή πρόσληψη, όσοι επιθυμούν να λάβουν ακόμη μεγαλύτερες ποσότητες ή έχουν συγκεκριμένα προβλήματα υγείας μπορεί να θεωρήσουν καλή ιδέα τη συμπληρωματική λήψη.
Πριν προσθέσετε ένα νέο συμπλήρωμα, ωστόσο, θα πρέπει να συμβουλευτείτε έναν επαγγελματία υγείας, ώστε να καθοριστεί η κατάλληλη δόση και αν μπορεί να συνδυαστεί με τα φάρμακα που ήδη λαμβάνετε.
Σπερμιδίνη - Παρενέργειες
Η σπερμιδίνη φαίνεται να είναι καλά ανεκτή στις δόσεις που έχουν μελετηθεί, συμπεριλαμβανομένων των ποσοτήτων που βρίσκονται στις τροφές και σε βραχυχρόνιες κλινικές δοκιμές με συμπληρώματα (9, 13). Σπάνια, ορισμένα άτομα μπορεί να εμφανίσουν γαστρεντερική διαταραχή, όπως φούσκωμα ή ναυτία.
Δύο προειδοποιήσεις:
-
Περιορισμένα μακροπρόθεσμα δεδομένα. Οι μέχρι στιγμής κλινικές δοκιμές σε ανθρώπους είναι σύντομες και μικρές.
-
Καρκίνος. Οι πολυαμίνες εμπλέκονται στην κυτταρική ανάπτυξη και η επίδραση της σπερμιδίνης σε άτομα με καρκίνο δεν έχει γίνει πλήρως κατανοητή (4). Αν έχετε διάγνωση καρκίνου, λαμβάνετε τακτικά φαρμακευτική αγωγή, είστε έγκυος ή θηλάζετε, μιλήστε με τον γιατρό σας πριν πάρετε ένα συμπλήρωμα.
Παρακολουθήστε πώς αισθάνεστε όταν ξεκινάτε οποιοδήποτε συμπλήρωμα και προσαρμόστε τη δόση ή διακόψτε τη λήψη αν εμφανίσετε αρνητικά αποτελέσματα.
Το συμπέρασμα
Η σπερμιδίνη βοηθά τα κύτταρα να απομακρύνουν τα κατεστραμμένα τμήματά τους (μια διαδικασία που ονομάζεται αυτοφαγία) και έχει βοηθήσει τα ζώα να ζήσουν περισσότερο. Στους ανθρώπους, η κατανάλωση μεγαλύτερης ποσότητας έχει συσχετιστεί με μακροβιότερη ζωή και μερικές μικρές δοκιμές υποδεικνύουν οφέλη, αλλά τα αποτελέσματα είναι ανάμεικτα. Είναι ελπιδοφόρα αλλά σε πρώιμο στάδιο, και δεν μπορούμε ακόμη να τη χαρακτηρίσουμε αποδεδειγμένο συμπλήρωμα μακροζωίας. Στο μεταξύ, η πρόσληψη περισσότερης σπερμιδίνης από την τροφή (σόγια, μανιτάρια, μπιζέλια, φασόλια, προϊόντα ολικής άλεσης, φύτρο σιταριού) είναι μια λογική προσέγγιση χαμηλού κινδύνου.
Τα συμπληρώματα διατροφής δεν υποκαθιστούν μια ποικιλόμορφη, ισορροπημένη διατροφή και έναν υγιεινό τρόπο ζωής. Το άρθρο αυτό δεν αποτελεί ιατρική συμβουλή.
Διαβάστε περισσότερα
Βιβλιογραφικές πηγές
- Bardócz S, Duguid TJ, Brown DS, Grant G, Pusztai A, White A, et al. The importance of dietary polyamines in cell regeneration and growth. British Journal of Nutrition. 1995;73(6):819-828. https://doi.org/10.1079/bjn19950087
- Igarashi K, Kashiwagi K. Modulation of cellular function by polyamines. The International Journal of Biochemistry & Cell Biology. 2010;42(1):39-51. https://doi.org/10.1016/j.biocel.2009.07.009
- Pegg AE. Functions of polyamines in mammals. Journal of Biological Chemistry. 2016;291(29):14904-14912. https://doi.org/10.1074/jbc.R116.731661
- Madeo F, Eisenberg T, Pietrocola F, Kroemer G. Spermidine in health and disease. Science. 2018;359(6374):eaan2788. https://doi.org/10.1126/science.aan2788
- Kiechl S, Pechlaner R, Willeit P, Notdurfter M, Paulweber B, Willeit K, et al. Higher spermidine intake is linked to lower mortality: a prospective population-based study. American Journal of Clinical Nutrition. 2018;108(2):371-380. https://doi.org/10.1093/ajcn/nqy102
- Eisenberg T, Abdellatif M, Schroeder S, Primessnig U, Stekovic S, Pendl T, et al. Cardioprotection and lifespan extension by the natural polyamine spermidine. Nature Medicine. 2016;22(12):1428-1438. https://doi.org/10.1038/nm.4222
- Wirth M, Benson G, Schwarz C, Köbe T, Grittner U, Schmitz D, et al. The effect of spermidine on memory performance in older adults at risk for dementia: a randomized controlled trial. Cortex. 2018;109:181-188. https://doi.org/10.1016/j.cortex.2018.09.014
- Schwarz C, Benson GS, Horn N, Wurdack K, Grittner U, Schilling R, et al. Effects of spermidine supplementation on cognition and biomarkers in older adults with subjective cognitive decline: a randomized clinical trial. JAMA Network Open. 2022;5(5):e2213875. https://doi.org/10.1001/jamanetworkopen.2022.13875
- Alsaleh G, Ali M, Kayvanjoo AH, Liu F, Moreau T, Bibi S, et al. Spermidine mitigates immune cell senescence and boosts vaccine responses in healthy older adults: a pilot study. Aging Cell. 2026;25(6):e70545. https://doi.org/10.1111/acel.70545
- Ramot Y, Tiede S, Bíró T, Abu Bakar MH, Sugawara K, Philpott MP, et al. Spermidine promotes human hair growth and is a novel modulator of human epithelial stem cell functions. PLoS One. 2011;6(7):e22564. https://doi.org/10.1371/journal.pone.0022564
- Atiya Ali M, Poortvliet E, Strömberg R, Yngve A. Polyamines in foods: development of a food database. Food & Nutrition Research. 2011;55:5572. https://doi.org/10.3402/fnr.v55i0.5572
- European Commission. Commission Implementing Regulation (EU) 2017/2470 of 20 December 2017 establishing the Union list of novel foods. Official Journal of the European Union. 2017;L 351. https://eur-lex.europa.eu/legal-content/EN/TXT/PDF/?uri=CELEX:32017R2470
- Schwarz C, Stekovic S, Wirth M, Benson G, Royer P, Sigrist SJ, et al. Safety and tolerability of spermidine supplementation in mice and older adults with subjective cognitive decline. Aging. 2018;10(1):19-33. https://doi.org/10.18632/aging.101354